An-an (tinea versicolor): apay nga agparang ti napudaw a mansa ken kasano nga agasan

Ti an-an ket ti awagtayo iti tinea versicolor, a maawagan met iti pityriasis versicolor. Ti kayat a sawen ti "versicolor" ket mabalin nga ad-adda a napudaw wenno nangisit dagiti mansa ngem ti kudilmo.

Masansan a kastoy ti langa dagiti mansa:

• babassit a timbukel wenno kasla itlog a tuldek a nalawag ti igidna, a mabalin nga agkaykaysa ket dumakkel
• ad-adda a napudaw ngem ti kudil iti aglawlawna iti kaaduan a kayumanggi a kudil, ngem no dadduma ad-adda a nangisit wenno kolor-rosas
• patag, addaan iti naannayas a kaliskis a kasla pulbos nga ad-adda a makita no inayad nga unnatem ti kudil
• masansan iti barukong, ngato a paset ti likud, abaga, tengnged ken ngato a paset ti takiag, ken no dadduma iti tian

Adu ti awan ti marikriknana. Ti dadduma ket addaan iti bassit a gatel a kumaro no mapudotan ken agling-et.

Saan nga agbalin a nangisit iti init dagiti mansa. Isu a masansan a kasla agparang ti an-an kalpasan ti panagpasiar iti baybay: agbalin a nangisit iti init ti kudil iti aglawlaw, isu nga ad-adda a makita dagiti napudaw a tuldek.

Kadagiti ubbing, no dadduma agparang ti an-an iti rupa, nangnangruna iti muging. Ngem dagiti napudaw a mansa iti rupa ti ubing ket masansan a sabali a kondision. Kitaem ti Napudaw a mansa iti kudil a saan nga an-an.

Ti an-an ket gapuanan ti maysa a yeast, maysa a bassit unay a kita ti fungus, a maawagan iti Malassezia. Agnanaed daytoy iti kudil ti dandani amin a tao ken masansan nga awan ti dakes nga aramidenna. Ngem no dadduma umad-adu daytoy ngem ti kadawyan iti kangatoan a layer ti kudil ket gulgulenna ti normal a marisa ti kudil, isu nga agbati dagiti mansa.

Ad-adda a mabalin a mapasamak daytoy no adda:

• napudot ken nalinnet a panawen, isu a kadawyan unay ti an-an ditoy Filipinas
• nadagsen a panagling-et gapu iti trabaho iti ruar, sports wenno napudot a panagbiahe
• namantika a kudil, a kadawyan kadagiti tin-edyer ken agtutubo, a isuda met ti kaaduan a maaddaan iti an-an
• lana wenno namantika a lotion iti kudil, naiget a kawes a mangpengdan iti ling-et, ken nabayag a panagusar iti face mask
• panagsikog, birth control pills ken steroid nga agas
• diabetes, sobra a dagsen ken nakapsut nga immune system
• kabagian nga addaan met iti an-an

Kaaduan nga addaan iti an-an ket nasalun-at met laeng. Iti maysa a nasional a survey iti kudil ditoy Filipinas, a naipablaak idi 1999 ken inadaw dagiti Filipino a dermatologist iti maysa a plano ti panagsukisok ti Cochrane, nasarakan daytoy iti agarup 2 iti tunggal 100 a tao. Saan a makaakar ti an-an manipud iti maysa a tao iti sabali.

Adu a pamilia ti addaan iti bukodda a pammati maipapan iti an-an. Kastoy ti ibaga dagiti medikal a source.

"Gapu iti pasma." Patien ti dadduma a ti an-an ket gapu iti pasma, kas iti panagdigos a nabannog wenno naling-etan. Yeast ti gapuna, saan a ti panagdigos. Kinapudnona, makatulong pay ti panangugas iti ling-et ken panangpalamiis iti bagi tapno saan nga agsubli.

"Narugit ngamin." Saan a pagilasinan ti kinarugit ti an-an. Uray dagiti agdigdigos iti inaldaw ket maaddaan met iti daytoy. Awan ti rumbeng a pakababainan.

"Makaakar." Saan a maiyakar manipud iti maysa a tao iti sabali. Mabalin nga umadal a kas iti kadawyan ti ubing nga addaan iti an-an.

"Bawal ti nalansi." Awan ti naisangsangayan a diet a napaneknekan a makatulong iti an-an, isu a saan a masapul nga isardeng ti panagkan iti ikan, itlog wenno manok.

"Mapukaw met laeng dayta." Mabalin nga agkupas ti an-an kadagiti nalamlamiis a bulan, ngem no saan a maagasan, mabalin nga agpaut iti sumagmamano a tawen ken masansan nga agsubli no napudot ti panawen.

"Saan a timmalab ti agas, napudaw latta." Masansan nga agtalinaed dagiti napudaw a tuldek iti sumagmamano a bulan uray awanen ti yeast. Saan a kayat a sawen daytoy a napaay ti agas. Kitaem ti Apay nga agtalinaed ti napudaw a mansa kalpasan ti panangagas.

Adu a parikut ti mangpataud iti napudaw a mansa iti kudil, ken ti dadduma ket masapul ti naiduma unay a panangtaripato.

• Pityriasis alba: nalusiaw, bassit a namaga ken timbukel a mansa, masansan iti rupa dagiti ubbing ken tin-edyer. Kakabagian daytoy ti eczema (namaga ken sensitibo a kudil), saan a peggad, ken agkupas a bukbukodna iti uneg ti adu a bulan. Adu a nagannak ti mangawag iti daytoy iti "an-an iti rupa", ngem saan nga umimbag daytoy iti antifungal. Mabalin nga isingasing ti doktor ti moisturizer, ken makatulong ti sunscreen tapno saan a mapuoran iti init dagiti mansa.
• Vitiligo: napudaw a kasla gatas a mansa a natadem ti igidna ken awan ti kaliskisna. Mabalin a pumudaw ti buok iti mansa.
• Psoriasis: nangato ken agukis a mansa, a nailista ti NHS kadagiti kaasping ti an-an.
• Buni (ringworm): nalabaga ken masansan a nagatel a rashes a kasla singsing, a mabalin a makaakar iti sabali babaen ti panangsagid. Kitaem ti giyami maipapan iti buni (ringworm).
• Leprosy (Hansen disease): nalusiaw wenno nalabalabaga a mansa a sadiay napukaw ti rikna ti kudil, isu a narigat a marikna ti nalag-an a sagid. Adda pay laeng leprosy ditoy Filipinas. Maagasan daytoy, libre dagiti agas nga it-ited ti World Health Organization, ken malapdan ti nasapa a panangagas ti pannakabaldado.

Kitaem no manhid. No manhid ti nalusiaw wenno nalabalabaga a mansa, wenno manhid wenno nakapsut ti imam wenno sakam, agpakitaka iti health center iti kasapaan a panawen. Saanmo nga agasan iti balay a kasla an-an laeng.

Masansan a mailasin ti nurse wenno doktor ti an-an babaen laeng ti panangkita. Tapno masigurado, mabalin a:

• aramidenda ti KOH test: kuskusanda ti bassit a kaliskis, wenno alaenda babaen ti nalawag a tape, ket kitaenda iti microscope no adda yeast. Napardas daytoy ken masansan a saan a nasakit.
• silawanda ti kudil iti ultraviolet a Wood's lamp, a mabalin a mangpasilnag kadagiti mansa iti duyaw-berde a marisa, ngem adu a mansa ti saan a sumilnag

Tip: No mabalin, saan pay a mangikabil iti cream wenno medicated shampoo kadagiti mansa iti aldaw ti check-up-mo, ken ibagam iti health worker no ania dagiti inusarmon. Mabalin a lingedan ti kabaruan a panangagas ti kaliskis ket rumigat a basaen dagiti test.

Kaaduan nga an-an ket mapukaw iti agas a maipalid iti kudil, ken adu a kita daytoy ti mabalin a gatangen iti botika uray awan ti reseta.

Medicated shampoo a maus-usar iti kudil. Epektibo iti an-an dagiti anti-dandruff shampoo nga addaan iti selenium sulfide wenno ketoconazole, ken nalaklaka nga isaknap iti dakkel a paset ngem ti cream. Sabonam dagiti mansa iti shampoo bayat ti panagdigos, baybay-am iti kabayag nga ibaga ti label (ibalakad ti NHS ti 10 agingga iti 15 a minuto), sa bugbugam a naimbag. Usarem iti kasansan ken iti kaadu nga aldaw nga ibaga ti label wenno ti pharmacistmo. Maus-usar met dagiti shampoo nga addaan iti zinc pyrithione.

Dagiti antifungal cream nga addaan iti clotrimazole, miconazole, ketoconazole wenno terbinafine ti maitutop kadagiti basbassit a paset. Ipalidmo iti tunggal mansa ken iti kudil iti aglawlawna, a kas ibaga ti label.

Tumulong dagitoy nga addang tapno tumalab ti panangagas:

1. Agasam met ti kudil ti ulo. Ti kudil ti ulo ket maysa kadagiti kangrunaan a paglemmengan ti yeast, isu nga ibalakad dagiti doktor nga agasan met daytoy, kas pagarigan babaen ti panagshampoo iti buok iti isu met laeng a shampoo.
2. Leppasem ti panangagas. Agpaut ti panangagas iti sumagmamano nga aldaw agingga iti 4 a lawas, depende iti produkto. Masansan nga umimbag ti kaliskis ken gatel iti uneg ti 2 agingga iti 3 a lawas.
3. Bantayam no adda iritasion. Mabalin a mangiritar iti kudil dagitoy a produkto, nangnangruna ti selenium sulfide, ken ti dadduma a tao ket allergic iti maysa a produkto. Isardengmo ken agdamagka iti pharmacist no aglabaga, agsakit wenno agpaltos ti kudilmo.
4. Agdamagka nga umuna iti pharmacist no para iti ubing, ken basaem ti label, ta ti dadduma a produkto ket saan a para kadagiti babassit nga ubbing.
5. No masikogka wenno agpaspasusoka, agdamagka nga umuna iti doktor wenno pharmacist. Iti panagsikog, maipalid laeng iti kudil ti agas ti an-an, ken ti clotrimazole cream ket maysa kadagiti pagpilian a nasarakan a natalged.

Maikadua laeng a pagpilian ti tableta. No dakkel ti sakupen ti an-an, agsubsubli, wenno saan a mapukaw iti shampoo ken cream, mabalin nga agreseta ti doktor iti antifungal a tableta. Saanmo a pulos nga inumen ti nabati a tableta ti sabali a tao. Saanen nga irekomenda ti ketoconazole a tableta gapu iti peggad a madangran ti dalem, ken saan a tumalab iti an-an ti terbinafine a tableta.

Saan nga agas ti an-an ti steroid cream. Dagiti cream para iti gatel nga addaan iti steroid, kas iti betamethasone, ket saan a mangpapatay iti yeast, ken mabalin pay a tulongan ti steroid nga umadu daytoy. Basaem dagiti ingredients sakbay a gumatangka.

Nalaka a patayen ti agas ti yeast, ngem masapul ti kudil ti panawen tapno maaramidna manen ti kadawyan a marisana.

• Namnamaen ti sumagmamano a bulan sakbay nga agpada ti marisa dagiti mansa ken ti kudil. Iti maysa a panagadal, agarup 3 agingga iti 5 iti tunggal 10 a tao ti addaan latta iti napudaw a tuldek iti sumagmamano a bulan wenno uray sumagmamano a tawen kalpasan a napukaw ti yeast.
• Awanen ti kaliskis ken awanen ti gatel: masansan a kayat a sawen daytoy a timmalab ti panangagas, uray napudaw pay laeng dagiti tuldek.
• Ad-adda a makita dagiti tuldek no mainitan, ta agbalin a nangisit ti kudil iti aglawlaw ngem saan a dagiti mansa. Makatulong ti linong, atiddog a manggas ken sunscreen.
• Baro a mansa nga addaan kaliskis, wenno mansa nga agsaknap manen, ket mabalin a pagilasinan nga nagsubli ti an-an. Naiduma daytoy kadagiti daan a napudaw a tuldek nga in-inut nga agkupas.

Para iti kaaduan, in-inut nga agsubli ti normal a marisa ti kudil ken mapukaw ti nagdumaan. No nabayagen a saan a mapukaw ti napudaw a tuldek, mabalin a kitaen ti health worker no saan a sabali a kondision.

Adu a Filipino ti umuna a mangpadas iti home remedy para iti an-an. Kastoy ti ammotayo.

• Sabon nga addaan sulfur. Tumulong ti sulfur nga addaan salicylic acid a mangikkat iti kangatoan a layer ti kudil a pagnanaedan ti yeast, ken nailista daytoy dagiti medikal a review kadagiti agas a maus-usar iti an-an. Ad-adu ti panagsukisok maipapan kadagiti antifungal a shampoo ken cream.
• Akapulko wenno tanglad (lemongrass). Inlista dagiti mannakisukisok dagitoy nga herbal kadagiti agas a napadasen, ngem awan ti nasarakanmi a nasayaat a panagadal a mangipakita a tumalab dagitoy iti an-an.
• Kalamansi, lemon, bawang wenno suka. Awan ti nasarakanmi a panagadal a mangipakita a makaagas dagitoy iti an-an, ken mabalin a makapasakit wenno mangiritar iti kudil ti napigsa a juice.
• Panagkuskos iti pumice stone wenno nakersang a lupot. Maus-usar daytoy a pangikkat iti kaliskis, ngem bassit ti pammaneknek a mapukaw daytoy ti an-an, ken mabalin a magasgasan ti kudil iti napigsa a panagkuskos.

Isardengmo ti aniaman a remedy a mangpalabaga, mangpasakit wenno mangpapaltos iti kudilmo. No nagkaliskis wenno agsaknap pay laeng dagiti mansa kalpasan ti agarup 2 a lawas, agbaliwka iti shampoo wenno cream manipud iti botika, wenno agpakitaka.

Mabalinmo a rugian iti botika. Ibagam iti pharmacist no sadino ti ayan dagiti mansa, no kasano kabayag nga addaanka kadagitoy, ken no masikogka wenno ubing ti agasan.

Para iti check-up, mapanka iti barangay health station, rural health unit (RHU) wenno city health center: agsapulka iti health center nga asideg kenka. Makatulong ti doktor ti kudil (dermatologist) no agsubsubli ti an-an wenno saan a nalawag no ania daytoy: agsapulka iti dermatologist.

No addaanka iti PhilHealth YAKAP, libre ti check-up iti YAKAP clinic a nakarehistroam, ngem sigun iti PhilHealth idi Hulio 2025, mabalin nga agsingir ti pribado a YAKAP clinic agingga iti ₱900 iti tunggal pasiente iti maysa a tawen.

Libre nga agas babaen ti PhilHealth GAMOT. Iti kagudua ti 2026, karaman iti GAMOT list ti PhilHealth ti ketoconazole shampoo, ketoconazole cream ken clotrimazole cream, ken dinakamat ti circular ti PhilHealth idi Hunio 2026 ti tinea versicolor kas maysa kadagiti kondision a pakaaramatan dagitoy. Tapno maalam dagitoy:

• iresetada ti YAKAP doctor-mo iti GAMOT app
• ipakitam ti reseta wenno ti codena ken maysa a government ID iti accredited a GAMOT pharmacy (sapulem ti karatula ti PhilHealth GAMOT iti ruar)
• alaem ti antifungal iti uneg ti 2 nga aldaw manipud iti petsa ti reseta, no saan ket mabalin a sika ti agbayad
• sigun iti PhilHealth idi Hulio 2025, tunggal miembro ken tunggal dependent ket mabalin a makaala iti agas nga agingga iti ₱20,000 ti gatadna iti tunggal tawen

Saan a karaman ti antifungal kadagiti 21 nga agas nga imbaga ti PhilHealth idi Enero 2026 nga it-ited pay laeng kadagiti YAKAP clinic, isu a damagem iti clinic-mo no ania dagiti GAMOT pharmacy nga asideg kenka ti accredited. Tapno agrehistroka, basaem ti giyami maipapan iti PhilHealth YAKAP.

Saanka a sigurado no an-an dagiti mansa? Agdamagka iti symptoms assistant-mi wenno ag-book iti awag iti nurse.

Gapu ta normal a paset ti kudil ti yeast, agingga iti 8 iti tunggal 10 a tao ti maaddaan manen iti an-an, masansan kadagiti napudot ken nalinnet a bulan. Pabassiten dagitoy nga addang ti tsansa:

• Agtalinaedka a nalamiis ken namaga. Agdigoska kalpasan ti nadagsen a panagling-et, ken agsukatka no nabasa ti badom.
• Agkaweska iti nalawa ken nalamiis a kawes imbes a naiget a kawes a mangpengdan iti ling-et.
• Liklikam dagiti namantika a produkto kas iti body oil ken napuskol a lotion iti barukong ken likud.
• Labaam ken plantsaem dagiti kawesmo. Sigun iti maysa a medikal a review, mabalin nga agtalinaed ti yeast iti kawes ket isublina iti kudilmo.
• Usarem no dadduma ti medicated shampoo iti kudilmo. No agsubsubli ti an-an, ibalakad dagiti health service nga ugasan ti kudil iti anti-dandruff wenno antifungal a shampoo agarup maminsan iti tunggal bulan, wenno iti tunggal sumagmamano a lawas iti kalgaw.
• Agpadoktorka no agsubli daytoy iti mamin-adu iti maysa a tawen. Mabalin nga isingasing ti doktor ti plano a pananglapped, no dadduma addaan tableta.