Dagiti giya iti salun-at manipud kadagiti mapagtalkan a nagtaudan
Nalawag a sungbat maipapan kadagiti gagangay a parikut iti salun-at iti Filipinas: ania ti aramiden iti balay, dagiti pagilasinan a masapul ti dagus a tulong, ken sadino ti pakaalaan iti libre wenno nalaka a tulong.
Naisurat ti tunggal giya manipud kadagiti mapagtalkan a nagtaudan a kas iti PhilHealth, WHO ken DOH, a nailista iti ngudo ti tunggal panid. No nasukimat ti nurse wenno doktor ti maysa a giya, ibaga ti panid no siasino ken kaano.
Impeksion ken gurigor
Bakuna kontra rabies: iskedyul, presio ken libre nga animal bite center
Salaknibannaka ti bakuna kontra rabies kalpasan a nakagat, nakuramos wenno nadilaanka ti ayup a mabalin nga addaan rabies. Dandani kanayon a makapapatay ti rabies no adda sintomasen, ngem nasayaat ti bakuna no nasapa ken kompleto amin a panagsubli. Bugguam ti sugat iti sabon ken danum iti 15 a minuto, sa mapanka iti animal bite treatment center ita met laeng nga aldaw. Libre daytoy kadagiti center ti gobierno no adda stock, ken tumulong ti PhilHealth animal bite package iti nakaro a kagat.
Burtong (chickenpox): sintomas, panangaywan iti balay ken kaano a madanagan
Ti burtong (chickenpox) ket virus a nalaka a makaakar. Nagatel a tuldek daytoy nga agbalin a paltos, sa kuggang. Umimbag ti kaaduan nga ubbing iti balay iti 1 agingga iti 2 a lawas babaen ti inumen, paracetamol ken nalamiis a digos. Dimo ikkan iti aspirin; liklikan ti ibuprofen. Agtalinaed iti balay agingga a kuggangen amin a tuldek. Agpadoktor iti dayta met laeng nga aldaw dagiti nataengan, masikog, kayyanak ken nakapsut ti immune system. Malapdan ti 2 a dose ti bakuna ti kaaduan a kaso.
Gurigor dagiti adult: agas iti gurigor, panangaywan iti balay ken warning sign
Ti gurigor ket temperatura a 38°C wenno ad-adu. Agarup 37°C ti normal, ken agbaliw daytoy iti intero nga aldaw. Kaaduan ket gapu iti impeksion kas iti panateng wenno trangkaso, ken umimbag iti sumagmamano nga aldaw babaen ti inana, adu a mainom ken paracetamol a kas iti label. Iti Filipinas, ipa-check para iti dengue, leptospirosis wenno typhoid ti gurigor a 2 nga aldaw wenno ad-adu, wenno kalpasan ti panagdalan iti layus. No nalibeg, narigat nga aganges wenno agdara, mapan a dagus iti ospital.
Panateng (common cold): agas iti balay a makatulong ken saan
Ti panateng (common cold) ket saan a nakaro nga impeksion iti agong ken karabukob a gapu iti virus. Kaaduan ket umimbag iti agarup maysa a lawas, ngem ti agtedted a sipon ken uyek ket mabalin nga agpaut iti 2 a lawas wenno ad-adu pay. Makatulong ti panaginana, adu ken nabara nga inumen, singaw, ken saline (danum nga addaan asin) iti agong tapno umimbag ti riknam. Awan serbi ti antibiotic iti panateng. Agpatulong a dagus no rumigat wenno pumartak ti panaganges, wenno no saan a makainom ti ubing.
Sintomas ti dengue ken dagiti warning sign: kaano ti mapan iti ospital
Ti dengue ket virus nga itugot ti lamok nga Aedes. Masansan a mangrugi daytoy iti kellaat a nangato a gurigor, sakit ti ulo, sakit iti likud dagiti mata ken sakit ti bagi. Umimbag ti kaaduan iti agarup maysa a lawas, ngem dadduma ket maaddaan iti nakaro a dengue, masansan kalpasan a bumaba ti gurigor. No adda warning sign kas iti sakit ti tian, kanayon a panagsarua, panagdara wenno nakaro a bannog, mapan a dagus iti ospital. Makatulong ti NS1 test kadagiti umuna nga aldaw.
Sintomas ti HIV ken libre ken nalimed a HIV test iti Filipinas
Nalaka a saan a madlaw ti sintomas ti HIV. Adda agsakit a kasla trangkaso 2 agingga 6 a lawas kalpasan ti pannakaakar, ngem adu ti nasayaat ti riknana iti adu a tawen, isu a test laeng ti makaibaga. Nalimed ti HIV test, kadawyan a libre iti gobierno, ken mabalin manipud iti edad a 15 uray awan ti pammalubos ti nagannak. Exposure iti napalabas a 72 nga oras? Dumawat a dagus iti PEP. Iti inaldaw nga ART, atiddog ken nasalun-at ti biag ti addaan HIV, ket tumulong ti OHAT ti PhilHealth iti gastos.
Sintomas ti leptospirosis kalpasan a nagpagna iti layus
Ti lepto (leptospirosis) ket impeksion manipud iti isbo ti bao wenno sabali nga animal iti layus wenno pitak, a sumrek iti sugat, mata, agong wenno ngiwat. Rummuar ti sintomas 5 agingga iti 14 nga aldaw kalpasanna: gurigor, sakit ti lasag iti gurong ken nalabaga a mata. No nagpagnaka iti layus, agpakita iti health worker iti uneg ti 24 agingga iti 72 nga oras para iti agas a panglapped. No agduyaw ti mata, bassit ti isbo, aguyek iti dara wenno narigat ti panaganges, mapan dagus iti ospital.
Sintomas ti TB: atiddog nga uyek, libre a TB test ken panagagas
Ti tuberculosis (TB) ket impeksion a gapu iti mikrobio a kadawyan a dumarup iti bara ken agwaras babaen ti angin. Dagiti kadawyan a sintomas ti TB ket uyek nga agpaut iti 2 a lawas wenno ad-adu, gurigor, panagling-et iti rabii, panagkissay ti timbang ken bannog. Iti Filipinas, libre ti TB test ken agas kadagiti health center ti gobierno ken kadagiti TB-DOTS center. Maagasan ti TB babaen ti agas a mainom iti inaldaw iti uneg ti sumagmamano a bulan, basta leppasem ti intero a panagagas.
Sintomas ti trangkaso (flu): panangaywan iti balay ken kaano ti agdanag
Ti trangkaso, wenno flu, ket impeksion ti virus iti agong, karabukob ken bara. Kellaat dagiti sintomas ti trangkaso: gurigor, panagpigerger, namaga nga uyek, nasakit a karabukob, sakit ti ulo, sakit ti bagi ken nakaro a bannog. Umimbag ti kaaduan iti balay iti agarup maysa a lawas babaen ti inana, mainom ken paracetamol a maibatay iti label. Saan a makatulong ti antibiotic. Mabalin met a dengue daytoy a gurigor. Agpadoktor a nasapa dagiti ubbing, natataengan, masikog ken addaan nabayag a sakit.
Sintomas ti UTI: kasla mapuoran no agisbo ken no kaano ti agpadoktor
Mapasamak ti urinary tract infection (UTI) no sumrek ti bacteria iti pantog wenno kadagiti pagnaan ti isbo. Dagiti kadawyan a sintomas ti UTI ket ti sakit wenno kasla mapuoran no agisbo, kanayon a panagisbo, ken nalibeg wenno addaan dara nga isbo. No adda gurigor, panagpigerger ken sakit ti likud wenno sikigan, mabalin a dimteng ti impeksion iti kidney ken masapul ti dagus a panagpadoktor. Ti urine test ti mangkumpirma iti UTI, ken kasapulan ti reseta ti doktor ti antibiotic.
Sore eyes (conjunctivitis): agas iti balay ken kaano ti mapan iti doktor
Ti sore eyes (conjunctivitis wenno pink eye) ket labaga ken lumteg ti naingpis a lamad iti puraw ti mata. Kadawyan a gapu iti virus, ken kaaduan ket umimbag iti 1 agingga 2 a lawas. Makapabang-ar ti nalamiis a compress ken artificial tears. No gapu iti kuman, nalaka a makaakar babaen ti ima ken bulod a tualya. Dika agusar iti steroid eye drops no awan ti doktor. Agpatulong a dagus no nasakit ti mata, nagbaliw ti panagkita, naiwarsi ti kemikal, wenno nalabaga ken nalagkit ti mata ti kayyanak.
Puso ken presion ti dara
High blood (nangato a presion ti dara): sintomas, numero ken ania ti aramiden
Ti high blood, wenno nangato a presion ti dara (hypertension), ket adda iti agarup 1 iti tunggal 3 a nataengan iti Filipinas. Masansan nga awan ti sintomasna, isu nga adu ti saan a makaammo agingga a ma-stroke wenno maatake ti puso. Ti reading a 140/90 wenno ad-adu pay iti ad-adu ngem maysa nga aldaw ket high blood. Bumaba daytoy babaen ti bassit nga asin, ehersisio ken inaldaw a maintenance nga agas, ken adda libre a check ken agas iti health center ken iti PhilHealth YAKAP.
Kasano ti agusar iti BP monitor iti balay ken agrukod iti BP a manual
Tapno umno ti reading, aginana iti 5 a minuto, agtugaw a nakasanggir, nakadapat ti saka, ken ikabil ti umno ti kadakkelna a cuff iti ngato a takiag nga awan ti manggas, a kapantay ti puso. Agala iti dua a reading a 1 a minuto ti baetna ket isuratmo. Adalem no kasano ti agrukod iti blood pressure iti balay, babaen ti monitor wenno manual, ti panagisurat iti log, ken ania a reading ti ipakita iti doktor. Awan ti monitor? Agpa-check iti barangay health station, RHU wenno PhilHealth YAKAP clinic.
Normal a presion ti dara: BP chart ken kaipapanan dagiti numero
Ti normal a presion ti dara ti nataengan ket nababbaba ngem 120/80. Segun iti WHO, ti 140/90 wenno ad-adu iti dua a nagduma nga aldaw ket high blood, ken ti 180/120 wenno ad-adu ket nakaam-amak a kangato. Nababa ti BP no nababbaba ngem 90/60. Iti balay, nababbaba ti pagbeddengan ti nangato: 135/85. Maymaysa ti chart para iti nataengan iti aniaman nga edad. Ti ubing ket maidilig iti ubbing nga agpada ti edad, sekso ken katayag. Agparukodka iti barangay health station wenno YAKAP clinic.
Sintomas ti heart failure: lumteg, narigat nga aganges ken kaano nga agpatulong
Ti heart failure ket saanen a makapabomba a nasayaat ti puso iti dara, ngem saan a nagsardeng. Dagiti kangrunaan a sintomas ti heart failure ket narigat nga aganges, lumteg dagiti saka, bukong-bukong, gurong wenno tian, bannog ken kellaat a panagdagsen gapu iti danum. Ti inaldaw nga agas, bassit nga asin ken panagtimbang iti tunggal bigat ket tumulong a stable daytoy iti adu a tawen. Tumulong ti PhilHealth iti bayad iti ospital ken iti dadduma a maintenance nga agas iti YAKAP clinic.
Diabetes
Dagiti klase ti diabetes: type 1, type 2, gestational ken prediabetes
Ti diabetes ket kayatna a sawen a nangato unay ti asukar (glucose) iti dara, gapu ta saan a makaaramid ti bagi iti umdas nga insulin wenno saanna a mausar a nasayaat. Dagiti kangrunaan a klase ti diabetes ket type 1, type 2 ken gestational diabetes, a mangrugi iti panagsikog. Ti type 2 ti kaaduan, ket ti prediabetes ti pakdaar a paset sakbay daytoy. Agduduma ti gapu ken panangagas ti tunggal klase. Iti Filipinas, sakupen ti PhilHealth YAKAP ti blood sugar test no ibilin ti YAKAP doctor-mo.
Kasano a malapdan ti diabetes: babassit a panagbalbaliw nga epektibo
Kasano a malapdan ti diabetes: ti type 2 diabetes, ti kakadawyan a kita, ket masansan a malapdan wenno maitantan. Pabassitem bassit ti dagsenmo no nalabes, aggaraw iti di kumurang a 150 a minuto iti tunggal lawas, kissayam ti inapoy ken innayonam ti nateng, uminom iti danum imbes a nasam-it a mainom, ken saan nga agsigarilio. Agpa-blood sugar test dagiti nataengan a nasurok a 40, wenno ub-ubing nga addaan iti risk factor; libre daytoy kadagiti publiko a PhilHealth YAKAP clinic.
Sintomas ti diabetes: umuna a pagilasinan ken kasano ti agpa-test
Dagiti kadawyan a sintomas ti diabetes ket kanayon a panagisbo, nakaro a mawaw ken bannog, ken panagkuttong uray di gagaraen. Masansan a nalag-an wenno awan ti sintomas ti type 2 diabetes, isu nga agpa-blood sugar test dagiti agtawen iti 40 ken agpangato, ken dagiti ub-ubing nga addaan iti risk factor, uray nasayaat ti riknada. Iti Filipinas, ti PhilHealth YAKAP clinic, kas iti adu nga RHU ken city health center, ket mangted iti libre a check-up ken, no ibilin ti doktor, FBS wenno HbA1c test.
Bara ken panagangses
Agas ti uyek: panangaywan iti balay, lagundi, ken kaano ti mapan iti doktor
Kaaduan nga uyek ket gapu iti panateng wenno trangkaso ken umimbag iti 3 agingga 4 a lawas. Ti kasayaatan nga agas ti uyek iti balay ket panaginana, adu nga inumen, ken nabara nga inumen nga addaan diro (saan iti maladaga nga awan pay 1 a tawenna). Pangpabang-ar iti uyek ti herbal a lagundi ngem saanna nga agasan ti gapuna. Saan a makatulong ti antibiotic iti kaaduan nga uyek. Iti Filipinas, ipa-TB check iti health center ti uyek a 2 a lawasen, ken agpatulong a dagus no narigat ti panaganges.
Sintomas ti pulmonia (pneumonia) kadagiti nataengan ken senior
Ti pulmonia ket impeksion a mangpunno iti likido iti babassit a supot ti angin ti bara. Kadawyan a sintomas ti pulmonia: uyek nga adda plemana, gurigor ken panagpigerger, narigat a panaganges ken sakit ti barukong no aganges. Kadagiti senior, mabalin a panagriribuk ti panunot wenno di panangan laeng ti makita. Masapul ti antibiotic a reseta ti doktor ti pulmonia a gapu iti bacteria. Ipa-check a nasapa ti nasurok a 65 ken addaan nabayag a sakit. Tumulong ti PhilHealth iti gastos ti ospital.
Tian ken panagtunaw
Angin iti tian (kabag): gapuna, agas ken peggad a pagilasinan
Ti kabag wenno angin iti tian (bloating) ket napno, nairut wenno naburos a tian. Kadawyan ken masansan a saan a peggad. Aggapu ti angin iti maalimon ken bacteria iti bagis a mangrunaw iti balatong, repolyo, gatas ken softdrinks. Makatulong ti nabannayat ken basbassit a pannangan, panagna kalpasanna ken simethicone iti botika. Agpadoktor no dandani inaldaw, wenno agkissay ti timbang, adda dara iti takki wenno sarua. Ti sakit ti barukong a kasla kabag ket mabalin nga atake ti puso: awagan ti 911.
Buris (LBM): ORS, taraon ken kaano ti agpadoktor
Ti buris wenno LBM ket nalukneng wenno nalabnaw a takki iti mamitlo wenno ad-adu pay iti maysa nga aldaw. Masansan a gapu daytoy iti impeksion iti bituka manipud iti narugit a danum wenno taraon, ken umimbag iti maysa a lawas. Ti kapatgan ket ORS (oresol), a libre iti health center ken YAKAP clinic. Itultuloy ti mangan ken agpasuso. Mapan iti ospital no adda pagilasinan ti nakaro a dehydration, ken agpadoktor no adda dara ti takki, no maladaga ti agburburis, wenno no saan nga umimbag.
Sakit ti tian: kadawyan a gapuna ken dagiti peggad a pagilasinan
Dandani amin ket makariknan iti sakit ti tian. Kaaduanna, gapu daytoy iti kabag, indigestion, narigat nga agtakki wenno impeksion iti tian, ken umimbag iti uneg ti maysa wenno dua nga aldaw. Ngem dadduma a sakit ti tian ket masapul a dagus a maipadoktor, kas iti appendicitis, ulcer nga agdardara wenno panagsikog iti ruar ti matris. Ti lugar, rikna ken kaduana a sintomas ti sakit ket mangipakita no kasano ti kinadagdagusna, ngem ti laeng health worker a mangsukimat kenka ti makaammo iti gapuna.
Panagsikog ken salun-at dagiti babbai
Prenatal check-up ti masikog: iskedyul, dagiti test ken libre a serbisio
Ti prenatal care ket regular a check-up iti midwife, nurse wenno doktor no masikogka. Rugiam iti uneg ti umuna a 12 a lawas ken saan a kurang iti 8 ti check-up-mo sakbay ti panaganak. Nasapa a masarakan ti nangato a blood pressure, anemia, diabetes ken impeksion, masansan uray awan pay marikriknam. Agingga iti Nobiembre 2026, libre iti PhilHealth ti check-up, basic test, dua nga ultrasound ken supplement iti accredited a health center, RHU, lying-in ken YAKAP clinic, agraman ti barangay midwife.
Sintomas ti masikog: umuna a pagilasinan ken kaano ti ag-PT
Kadawyan a mangrugi dagiti umuna a sintomas ti masikog iti agarup 4 agingga iti 6 a lawas: saan nga immay ti regla, bassit a spotting, kasla agsarua, bannog, nasakit a suso ken kanayon nga agisbo. Mabalin a sabali ti gapuna, isu a pregnancy test (PT) ti wagas a maammuan. Agandar ti kaaduan a PT manipud iti umuna nga aldaw ti missed period. No positibo, agpa-prenatal check-up iti umuna a 12 a lawas. Sakupen ti PhilHealth ti 8 a prenatal check-up ken basic a test iti accredited a pasilidad.
Ubbing ken maladaga
Gurigor ti ubing ken maladaga: kaano ti madanagan ken ania ti aramiden
Ti gurigor ket temperatura a 38°C wenno ad-adu pay. Kadagiti ubbing, masansan a gapu daytoy iti kadawyan nga impeksion ken umimbag iti sumagmamano nga aldaw. Ti maladaga nga awan pay 3 a bulanna nga addaan iti temperatura a 38°C wenno ad-adu pay ket masapul a maipan a dagus iti doktor. Ad-adda a napateg ti langa ken tignay ti ubing ngem ti numero iti thermometer. Iti Filipinas, ti gurigor ti ubing a dua nga aldawen, nangnangruna iti panawen ti tudo, ket masapul a maipa-check para iti dengue.
Iskedyul ti bakuna ti ubing iti Filipinas: libre a bakuna
Ibaga ti iskedyul ti bakuna no ania dagiti bakuna a kasapulan ti anakmo ken no kaano. Iti Filipinas, libre dagiti kangrunaan a bakuna ti DOH National Immunization Program kadagiti barangay health station ken health center: BCG ken hepatitis B iti pannakayanak, pentavalent, polio ken PCV iti 6, 10 ken 14 a lawas, ken bakuna maibusor iti tukmol iti 9 ken 12 a bulan. Adda nalaktawan a dose? Makakamat pay ti anakmo.
Kudil
Agas ti letteg (pigsa): panangaywan iti balay ken kaano nga agpadoktor
Ti letteg (pigsa) ket nasakit a bukol nga addaan nana, a gapuanan ti bacteria a simrek iti ramut ti buok (hair follicle). Kaaduan a letteg ket bumtak, rummuar ti nana ken umimbag iti uneg ti agarup 2 a lawas no maikabilan iti napudot a compress. Dimo pulos pespesen wenno tudoken ti letteg. Agpadoktorka no adda iti rupam, addaanka iti gurigor, agsaknap ti panaglabaga, addaanka iti diabetes, wenno agsubsubli daytoy, tapno makita ti doktor no addaanka iti diabetes wenno sabali a gapu.
An-an (tinea versicolor): napudaw a mansa, agas ken pananglapped
Ti an-an, wenno tinea versicolor, ket kadawyan a kondision iti kudil a gapuanan ti yeast a normal nga agnanaed iti kudil ti amin. Mangpataud daytoy iti patag a mansa, masansan a napudpudaw ngem ti kudil iti aglawlaw, iti barukong, likud, tengnged ken takiag. Saan a makaakar ken saan a pagilasinan ti kinarugit. Masansan a mapukaw iti antifungal a shampoo wenno cream manipud iti botika, ngem mabalin a sumagmamano a bulan sakbay nga agsubli ti marisa, ken masansan nga agsubli ti an-an no napudot.
Buni (ringworm): gapu ken agas ti buni
Ti buni (ringworm) ket kadawyan nga impeksion iti kudil a gapuanan ti fungus, saan nga igges. Masansan a kasla nagatel ken nagkaliskis a timbukel, nga ad-adda a normal ti kudil iti tengngana. Kaaduan a buni iti bagi ket umimbag iti antifungal cream nga usaren iti sumagmamano a lawas, uray no napukaw ti rashes. Liklikan ti steroid wenno all-in-one a cream ta mabalin a pakaroenna. Masapul ti doktor ti buni iti kudil ti ulo, ken ti buni a saan nga umimbag iti uneg ti 2 a lawas.
PhilHealth ken libre a serbisio
Ania ti PhilHealth? Dagiti benepisio ken ti sakupenna
Ti PhilHealth ket ti nasional a health insurance, ket sakup ti tunggal Filipino babaen ti Universal Health Care law. Bayadanna ti panagpa-admit iti ospital, ER, panagsikog ken panaganak, dialysis, dadduma nga outpatient a panangagas, primary care babaen ti YAKAP, ken nangina a sakit babaen ti Z Benefits. Segun iti pagannurotan ti PhilHealth, saanka koma nga agbayad iti nayon para iti sakup a serbisio iti ward ti accredited nga ospital. Adtoy ti sakupenna iti Oktubre 2026 ken kasano nga usaren.
Health insurance iti Filipinas: PhilHealth, HMO ken health card
Babaen ti Universal Health Care Act, automatiko a mairaman ti amin a Filipino iti PhilHealth, ti nasional a health insurance. Ti HMO (ti kompania iti likud ti "health card") wenno pribado a health insurance ket nayon a proteksion. No ma-admit ka, maikkat nga umuna iti bill ti PhilHealth ken dagiti diskuento nga ibilin ti linteg sakbay nga agbayad ti HMO wenno insurer, agingga iti limitna. Ilawlawag ditoy ti tunggal kita ti coverage, ti panagpalista ken ti saludsoden sakbay a gumatang iti plan.
Malasakit Center: kasano ti makaala iti tulong para iti bill iti ospital
Ti Malasakit Center ket one-stop a help desk iti uneg ti adu a government hospital. Agtatabi ditoy dagiti staff ti PhilHealth, DSWD, PCSO ken dagiti programa ti DOH. Tulonganda dagiti pasiente a napanglaw, wenno saan a makabael ita a mangbayad iti dakkel a bill, iti gastos iti ospital, agas, test ken dadduma a saan a medikal a kasapulan. Itugot ti valid ID, clinical abstract ken ti billmo, ket kasaritam a nasapa ti social worker bayat ti pannakaospital. Libre ti panagdawat iti tulong.
PhilHealth YAKAP (dati a Konsulta): kasano ti agrehistro ken ania ti libre
Ti PhilHealth YAKAP ket ti libre a primary care benefit a simukat iti Konsulta idi 2025. Mabalin nga agrehistro ti tunggal Filipino iti maysa a YAKAP clinic para iti libre a konsultasion, tinawen a health check, lab test, cancer screening ken agingga iti ₱20,000 iti tunggal tawen nga agas. Agpili iti clinic babaen ti eGovPH app, PhilHealth Member Portal, opisina ti PhilHealth wenno ti mismo a clinic, sa aramidem sadiay ti umuna a panagbisitam. Awan ti bayad kadagiti publiko a YAKAP clinic.
Serbisio ti salun-at iti Filipinas: sadino ti papanan ken siasino ti agbayad
Kasla agdan ti sistema ti salun-at iti Filipinas. Dagiti inaldaw a parikut ket adda iti kababaan nga addang: ti barangay health station, ti rural health unit (RHU) wenno ti YAKAP clinic-mo, a dagiti staff-na ti mangibaon kenka iti ospital no kasapulam. Sakup ti PhilHealth ti tunggal Filipino babaen ti Universal Health Care Act. No saanmo latta a kaya a bayadan ti bill iti ospital ti gobierno, sapulem ti Malasakit Center-na. No emergency, dumiretso iti kaasidegan nga emergency room.
Check-up, bakuna ken panaglapped iti sakit
Libre a check up: dagiti test a kasapulan ti nataengan ken sadino ti pangalaan
Ti annual check up wenno tinawen a check-up ket panagpakita iti doktor wenno nurse uray no nasayaat ti riknam. Masarakanna a nasapa dagiti parikut kas iti high blood, diabetes ken nangato a cholesterol, sakbay a makadangranda. Dagiti test a kasapulam ket segun iti tawen, sekso, salun-at ken sakit iti pamiliam. Iti Filipinas, adda libre a check up iti tunggal tawen ken adu a libre a lab test iti publiko a PhilHealth YAKAP clinic, kas iti rural health unit wenno city health center-mo.
Inaldaw a salun-at
Agas ti gout: sintomas, pangpabang-ar iti atake, ken kaano ti mapan iti doktor
Ti gout ket kita ti arthritis a gapu iti nalabes nga uric acid. Mangted daytoy iti kellaat nga atake ti nakaro a sakit, lumteg ken labaga, masansan iti tangan ti saka. Kadawyan nga umimbag ti atake iti 1 agingga 2 a lawas, napartak no nasapa a maagasan. Painanaem, ingatom ken palamiisem ti kasukasuan, ken agpadoktor. Agpatulong a dagus no nabara ken nalumteg ti kasukasuan ken aggurigor. Malapdan ti atake ti inaldaw nga agas iti uric acid, bassit a beer ken nasam-it nga inumen, ken umno a dagsen.
Mapagtalkan nga impormasion iti salun-at: giya para kadagiti Filipino
Dagiti umno a pagtaudan ti impormasion iti salun-at ket ti DOH, PhilHealth, FDA Philippines, WHO, ti health center-mo, ken dagiti lisensiado a doktor, nurse, midwife ken pharmacist. Sakbay a mamati wenno ag-share iti health post, sukimatem no siasino ti nangaramid, apay, sadino ti naggapuan ti datos ken no kasano kadaanen. Agannadka iti milagro nga agas ken testimonial, sukimatem iti FDA dagiti produkto, ken iti philhealth.gov.ph ken opisial a page-na laeng ti pangalaam iti damag ti PhilHealth.
Panagsagana iti operasion: preoperative checklist, addang iti addang
Tulongannaka ti preoperative checklist nga agsagana a sitatalged iti operasion. Sumagmamano a lawas sakbayna, agpa-pre-op test, ilistam amin nga agas ken supplement-mo, ken saludsodem no ania ti ituloy. Isardeng ti sigarilio ken kontrolem ti diabetes ken blood pressure. Surotem a husto ti oras ti panagayunar (NPO) ti ospital, ken iyegmo ti ID, papeles ti PhilHealth, resulta ken agasmo. Agsaganaka iti nataengan a mangitulod kenka nga agawid. Ibagam iti surgeon no agsakitka sakbay ti operasion.
Sakit ti kidney (CKD): sintomas, test ken dialysis
Ti chronic kidney disease (CKD) wenno nabayag a sakit ti kidney ket in-inut a pannakadangran dagiti kidney, isu a saandan a madalusan a nasayaat ti dara. Kadawyan nga awan ti sintomas ti nasapa a sakit ti kidney, isu a ti blood test para iti creatinine (eGFR) ken urine test laeng ti pakaammuan. Diabetes ken high blood ti kadawyan unay a gapuna. Mabalin a pabuntogen daytoy ti panangagas. No agsardeng ti kidney, kasapulan ti dialysis wenno transplant, ket tumulong ti PhilHealth iti bayad.
Sakit ti ulo: dagiti kita, agas ken kaano a peligroso
Kaaduan a sakit ti ulo ket tension headache wenno migraine. Mabalin a nakaro ngem masansan a saan a peligroso, ken umimbag iti panaginana, danum, panangan ken simple a painkiller. Ti kanayon a panaginom iti painkiller ket mabalin a mangted iti inaldaw a sakit ti ulo. Saan a maammuan iti sakit ti ulo ti blood pressure: rukodem. Dagus nga agpatulong no kellaat ken nakaro unay ti sakit ti ulo, wenno adda kinakapsut, pannakariro, kombulsion, gurigor a natangken ti tengnged, wenno nadunor ti ulo.