Gurigor ti ubing ken maladaga: kaano ti madanagan ken ania ti aramiden iti balay

Ti normal a temperatura dagiti maladaga ken ubbing ket agarup 36.4°C, uray no bassit ti nagdudumaanda iti tunggal ubing. Ti gurigor ket 38°C wenno ad-adu pay.

Kasano ti agrukod:

• Agusar iti digital thermometer. Maiparit iti Filipinas ti thermometer nga addaan iti mercury gapu ta makasabidong ti mercury.
• Para iti ubing nga awan pay 5 a tawenna, ikabil ti murdong iti kilikili. In-inut nga idekket ti takiag iti sikigan ken urayem nga agtangit ti thermometer wenno rummuar ti reading, a kas iti kabayag a naisurat iti leaflet-na.
• Saan nga umno ti panangsagid iti muging babaen ti ima.
• Isuratmo ti temperatura, ti oras, ken aniaman nga agas nga intedmo. Makatulong daytoy iti doktor.

Saan laeng a numero ti napateg. Ti ubing a nangato ti gurigorna ngem agay-ayam ken uminom pay ket masansan a saan unay a makapadanag ngem ti ubing a nababbaba ti gurigorna ngem matmaturog unay wenno napartak ti panagangesna. Bantayam ti langa ken tignay ti anakmo, ken kitaem met isuna iti rabii.

Awan pay 3 a bulan: ti temperatura a 38°C wenno ad-adu pay ket masapul a maipakita a dagus iti doktor, uray no kasla nasayaat ti maladaga, gapu ta mabalin a pagilasinan ti nakaro nga impeksion ti gurigor iti daytoy nga edad. Mapan iti kaasidegan nga emergency room. Agsaludsod nga umuna iti doktor sakbay a mangted iti aniaman nga agas iti gurigor iti kasta kabassit a maladaga.

3 agingga iti 6 a bulan: ti temperatura a 39°C wenno ad-adu pay ket masapul a maipakita iti doktor ita nga aldaw.

Dagiti dakdakkel a maladaga ken ubbing: kaaduan a gurigor ket gapu iti kadawyan a viral infection ken mabalin a maaywanan iti balay, basta awan ti danger sign. Agpadoktor no dua nga aldaw wenno ad-adu pay ti gurigor, wenno no madanagankan.

Pagilasinan ti gurigor a makiranget ti bagi iti impeksion. Dagiti kadawyan a gapuanan:

• viral infection kas iti panateng ken trangkaso, a kaaduan a gapuanan
• impeksion iti lapayag, karabukob ken barukong, agraman ti pulmonia
• urinary tract infection (UTI), a mabalin a gurigor laeng ti pagilasinan iti babassit nga ubing (kitaem ti giyami maipapan iti sintomas ti UTI)
• dengue, a kadawyan iti Filipinas, nangnangruna iti panawen ti tudo
• tigdas ken dadduma pay nga impeksion a maliklikan babaen ti bakuna

Kadawyan met ken masansan a saan a delikado ti nalag-an a gurigor kalpasan ti panagpabakuna.

Saan a mangpataud iti pudno a gurigor ti panagtubo ti ngipen. Mabalin a pagbalinenna a bassit a napudot ken naunget ti maladaga, ngem sabali ti gapuanan ti temperatura a 38°C wenno ad-adu pay, isu a dimo ipabasol daytoy iti panagtubo ti ngipen.

• Painumem a kanayon. Pasusuem a masansan. Ikkam iti danum wenno sabali a mainom dagiti dakdakkel nga ubbing, wenno oral rehydration solution (ORS) no agsarsarua wenno agbuis met.
• Ikawesam iti naingpis a kawes ken pagbalinem a komportable ti kuarto. Dimo ida bungonen iti napuskol nga ules tapno agling-et, ken dimo met ida lamolamuen a naan-anay.
• Dika agusar iti nalamiis a danum, yelo wenno panagpunas iti alcohol. Mabalin a mangpataud dagitoy iti panagpigerger, ken mabalin a masepsep ti kudil ti alcohol ken masabidongan ti ubing. Saan a mangibaba iti gurigor iti nabayag ti panagpunas iti danum a saan a nalamiis ken saan a napudot (lukewarm). No makapaliwliwa daytoy iti ubing, nasayaat latta, ngem isardengmo no agpigerger.
• Painanam ida, ken dimo pay ida ipan iti eskuelaan wenno daycare bayat ti panagsakitda.
• Bantayam dagiti pagilasinan ti dehydration: basbassit a nabasa a diaper wenno isbo ngem iti kadawyan, namaga a ngiwat, awan ti lua no agsangit, nalung-ag a mata, wenno nalung-ag a nalukneng a paset ti ulo ti maladaga (fontanelle).

Ti agas iti gurigor ket para iti ubing a saan a komportable wenno marigatan. Saan a kasapulan nga isublina iti normal ti temperatura, ken saanna a malapdan ti kombulsion gapu iti gurigor.

• Paracetamol ti masansan a katalgedan a pagpilian iti Filipinas, gapu ta rumbeng a liklikan ti ibuprofen no mabalin a dengue ti gurigor. Itedmo ti dosis para iti edad wenno dagsen ti anakmo a naisurat iti label, ken rukodem daytoy babaen ti dropper, syringe wenno tasa a kadua ti botelia.
• Nadumaduma ti pigsa wenno concentration ti paracetamol drops para kadagiti maladaga ken ti syrup para kadagiti dakdakkel nga ubbing. Dika pagsukatan dagiti pangrukod iti nagbaetan dagiti botelia, ken dika mangted iti dua nga agas nga agpada nga addaan iti paracetamol.
• Ti ibuprofen ket saan a para iti maladaga nga awan pay 3 a bulanna wenno iti ubing a dehydrated. Iti Filipinas, liklikan ti ibuprofen agingga a kunaen ti doktor a saan a dengue ti gurigor (kitaem iti baba).
• Dika pagsabayen ti paracetamol ken ibuprofen.
• Dika pulos mangted iti aspirin kadagiti ubbing.
• No saanka a sigurado iti dosis, agsaludsod iti parmasista wenno iti health center-mo.

Matulongannaka ti libre nga AI child health guide-mi a mangpanunot kadagiti sintomas ti anakmo, iti aniaman nga oras.

Iti Filipinas, mabalin nga umuna a pagilasinan ti dengue ti gurigor, nangnangruna iti panawen ti tudo. Ad-adda a delikado ti dengue kadagiti maladaga.

• Ipanmo ti anakmo iti doktor wenno health center no dua nga aldawen ti gurigor. Kasayaatan ti NS1 blood test para iti dengue iti umuna a 5 nga aldaw ti sakit. Damagenyo iti health center no sadino ti pakaaramidan daytoy.
• Paracetamol ti usarem, saan nga ibuprofen, aspirin wenno mefenamic acid, agingga a kunaen ti doktor a saan a dengue daytoy. Mabalin nga ipangato dagitoy nga agas ti peligro ti panagdara iti dengue.
• Itultuloy ti agbantay no bumaba ti gurigor. Iti dengue, masansan a kadelikadoan ti maysa wenno dua nga aldaw kalpasan a bumaba ti gurigor. Ti sakit ti tian, kanayon a panagsarua, panagdara ti gilagid wenno agong, wenno ubing a kellaat a matmaturog unay wenno di makatalna ket masapul a maipan a dagus iti ospital.

Basaem ti giyami maipapan iti sintomas ti dengue ken dagiti warning sign para iti ad-adu pay.

Dadduma nga ubbing nga agarup 6 a bulan agingga iti 5 a tawen ti edadna ket agkombulsion no addaanda iti gurigor. Mabalin nga agtangken ken agkintayeg ti bagida, ken mabalin a saanda a sumungbat. Makabuteng daytoy a makita, ngem kaaduan a febrile seizure ket agsardeng a bukodna iti uneg ti sumagmamano a minuto ken saan a mangdangran iti utek.

No mapasamak daytoy:

1. Agtalinaed a kalmado ken laglagipem no ania nga oras a nangrugi.
2. Siguraduem nga adda ti ubing iti natalged a lugar, kas iti datar, ken iyadayom ti aniaman a natangken wenno natadem.
3. Dika mangikabil iti aniaman iti ngiwatna, uray kutsara wenno ramay, ken dimo isuna pengdan nga aggaraw.
4. No agsardengen ti panagkintayeg, ipaiddam isuna a nakasikig ken kaduaem.

Tawagan ti 911 wenno mapan iti kaasidegan nga emergency room no daytoy ti umuna a gundaway, no lumabes iti 5 a minuto, wenno no marigatan nga aganges ti ubing wenno saan a nasayaat ti panagriingna kalpasanna. Tunggal ubing nga immuna a naaddaan iti febrile seizure ket masapul a maipakita iti doktor.