Lagnat ng bata at sanggol: kailan dapat mag-alala at ano ang gagawin sa bahay

Ang normal na temperatura ng mga sanggol at bata ay mga 36.4°C, bagama't bahagyang nagkakaiba ito sa bawat bata. Ang lagnat ay 38°C o higit pa.

Paano sumukat:

• Gumamit ng digital thermometer. Bawal na sa Pilipinas ang thermometer na may mercury dahil nakalalason ang mercury.
• Para sa batang wala pang 5 taon, ilagay ang dulo sa kilikili. Dahan-dahang idikit ang braso sa tagiliran at hintaying tumunog ang thermometer o lumabas ang reading, ayon sa tagal na nakasulat sa leaflet nito.
• Hindi tumpak ang pagdampi ng kamay sa noo.
• Isulat ang temperatura, ang oras, at anumang gamot na ibinigay mo. Makatutulong ito sa doktor.

Hindi lang numero ang mahalaga. Ang batang mataas ang lagnat pero naglalaro at umiinom pa ay kadalasang hindi gaanong nakababahala kaysa sa batang mas mababa ang lagnat pero sobrang antok o mabilis huminga. Bantayan ang itsura at kilos ng iyong anak, at silipin din siya sa gabi.

Wala pang 3 buwan: ang temperaturang 38°C o higit pa ay kailangang ipatingin agad sa doktor, kahit mukhang maayos ang sanggol, dahil maaaring senyales ng malubhang impeksiyon ang lagnat sa edad na ito. Pumunta sa pinakamalapit na emergency room. Magtanong muna sa doktor bago magbigay ng anumang gamot sa lagnat sa ganito kaliit na sanggol.

3 hanggang 6 na buwan: ang temperaturang 39°C o higit pa ay kailangang ipatingin sa doktor ngayong araw.

Mas malalaking sanggol at bata: karamihan ng lagnat ay dahil sa karaniwang viral infection at puwedeng alagaan sa bahay, basta walang danger sign. Magpatingin sa doktor kung 2 araw o higit pa na ang lagnat, o kung nag-aalala ka.

Senyales ang lagnat na lumalaban ang katawan sa impeksiyon. Mga karaniwang sanhi:

• viral infection gaya ng sipon at trangkaso, na pinakakaraniwang sanhi
• impeksiyon sa tainga, lalamunan at dibdib, kasama ang pulmonya
• urinary tract infection (UTI), kung saan maaaring lagnat lang ang senyales sa maliit na bata (tingnan ang aming gabay sa sintomas ng UTI)
• dengue, na karaniwan sa Pilipinas, lalo na kapag tag-ulan
• tigdas at iba pang impeksiyong naiiwasan ng bakuna

Karaniwan din at kadalasang hindi delikado ang banayad na lagnat pagkatapos magpabakuna.

Hindi nagdudulot ng tunay na lagnat ang pagngingipin. Maaari nitong gawing medyo mainit at iritable ang sanggol, pero may ibang sanhi ang temperaturang 38°C o higit pa, kaya huwag itong isisi sa pagngingipin.

• Painumin nang madalas. Padedehin nang mas madalas. Bigyan ng tubig o ibang inumin ang mas malalaking bata, o oral rehydration solution (ORS) kung nagsusuka o nagtatae rin sila.
• Bihisan nang manipis at panatilihing komportable ang kuwarto. Huwag silang balutin ng makapal na kumot para pagpawisan, at huwag din silang hubaran nang tuluyan.
• Huwag gumamit ng malamig na tubig, yelo o pagpupunas ng alcohol. Maaari itong magdulot ng panginginig, at puwedeng masipsip ng balat ang alcohol at malason ang bata. Hindi nagpapababa ng lagnat nang matagal ang pagpupunas ng maligamgam na tubig. Kung nakagiginhawa ito sa bata, ayos lang, pero itigil kapag nanginig siya.
• Pagpahingahin sila, at huwag munang papasukin sa paaralan o daycare habang may sakit.
• Bantayan ang mga senyales ng dehydration: mas kaunting basang diaper o ihi kaysa karaniwan, tuyong bibig, walang luha kapag umiiyak, lubog na mata, o lubog na bunbunan ng sanggol.

Ang gamot sa lagnat ay para sa batang hindi komportable o nahihirapan. Hindi kailangang ibalik nito sa normal ang temperatura, at hindi nito napipigilan ang kombulsyon dahil sa lagnat.

• Paracetamol ang kadalasang pinakaligtas na pagpipilian sa Pilipinas, dahil dapat iwasan ang ibuprofen kapag puwedeng dengue ang lagnat. Ibigay ang dosis para sa edad o timbang ng iyong anak na nakasulat sa label, at sukatin ito gamit ang dropper, syringe o tasang kasama ng bote.
• Iba-iba ang lakas o concentration ng paracetamol drops para sa sanggol at ng syrup para sa mas malalaking bata. Huwag magpalit ng panukat sa pagitan ng mga bote, at huwag magbigay ng dalawang gamot na parehong may paracetamol.
• Ang ibuprofen ay hindi para sa sanggol na wala pang 3 buwan o sa batang dehydrated. Sa Pilipinas, iwasan ang ibuprofen hangga't hindi sinasabi ng doktor na hindi dengue ang lagnat (tingnan sa ibaba).
• Huwag pagsabayin ang paracetamol at ibuprofen.
• Huwag kailanman magbigay ng aspirin sa mga bata.
• Kung hindi ka sigurado sa dosis, magtanong sa parmasyutiko o sa iyong health center.

Matutulungan ka ng aming libreng AI child health guide na pag-isipan ang mga sintomas ng iyong anak, anumang oras.

Sa Pilipinas, maaaring unang senyales ng dengue ang lagnat, lalo na kapag tag-ulan. Mas delikado ang dengue sa mga sanggol.

• Dalhin ang anak sa doktor o health center kapag 2 araw na ang lagnat. Pinakamabisa ang NS1 blood test para sa dengue sa unang 5 araw ng sakit. Tanungin ang inyong health center kung saan ito maaaring gawin.
• Paracetamol ang gamitin, hindi ibuprofen, aspirin o mefenamic acid, hangga't hindi sinasabi ng doktor na hindi ito dengue. Maaaring palakihin ng mga gamot na ito ang panganib ng pagdurugo sa dengue.
• Patuloy na magbantay kapag bumaba ang lagnat. Sa dengue, kadalasang pinakadelikado ang isa o dalawang araw pagbaba ng lagnat. Ang pananakit ng tiyan, paulit-ulit na pagsusuka, pagdurugo ng gilagid o ilong, o batang biglang sobrang antukin o hindi mapakali ay kailangang dalhin agad sa ospital.

Basahin ang aming gabay sa sintomas ng dengue at mga warning sign para sa higit pa.

May ilang batang mga 6 na buwan hanggang 5 taong gulang na nagkokombulsyon kapag may lagnat. Maaaring manigas at manginig ang kanilang katawan, at maaaring hindi sila tumugon. Nakatatakot itong makita, pero karamihan ng febrile seizure ay kusang humihinto sa loob ng ilang minuto at hindi nagdudulot ng pinsala sa utak.

Kapag nangyari ito:

1. Manatiling kalmado at tandaan kung anong oras ito nagsimula.
2. Tiyaking nasa ligtas na lugar ang bata, gaya ng sahig, at ilayo ang anumang matigas o matulis.
3. Huwag maglagay ng kahit ano sa kanyang bibig, kahit kutsara o daliri, at huwag siyang pigilang gumalaw.
4. Kapag tumigil na ang panginginig, ihiga siya nang patagilid at samahan.

Tumawag sa 911 o pumunta sa pinakamalapit na emergency room kung unang beses itong nangyari, kung lumampas ng 5 minuto, o kung nahihirapang huminga ang bata o hindi nagigising nang normal pagkatapos. Kailangang ipatingin sa doktor ang bawat batang unang beses nagkaroon ng febrile seizure.