Impeksiyon at lagnat: ano ang gagawin at kailan magpapatingin
Ang lagnat ay senyales na lumalaban ang katawan sa impeksiyon; hindi ito sakit mismo. Karamihan ng sipon at trangkaso ay gumagaling sa bahay sa pahinga at pag-inom ng tubig, pero may mga impeksiyong kailangang ma-test o magamot agad.
Kapag tag-ulan, mag-ingat sa dengue, at magpatingin agad sa health worker kung nilagnat ka matapos lumusong sa baha. Ang ubong tumatagal nang 2 linggo o higit pa ay kailangang ipa-check para sa TB: libre ang test at ang mga gamot sa mga health center ng gobyerno.
Pumunta agad sa emergency room kapag hirap huminga, naninigas ang leeg, nalilito, may pagdurugo o may senyales ng dehydration. Para sa iba pa, magsimula sa barangay health station, rural health unit o YAKAP clinic, kung saan libre ang konsulta. Ipinapaliwanag ng mga gabay sa ibaba ang mga senyales, alaga sa bahay at kung saan pupunta, isa-isang sakit.
12 gabayNa-update noong Nobyembre 1, 2026
Kapag emergency, pumunta agad sa pinakamalapit na emergency room o tumawag sa 911. Tumawag sa 911
Mga sintomas at sakit
Sintomas ng TB: matagal na ubo, libreng TB test at gamutan
Ang tuberculosis (TB) ay impeksiyong dulot ng mikrobyo na kadalasang umaatake sa baga at kumakalat sa hangin. Karaniwang sintomas ng TB ang ubo na tumatagal nang 2 linggo o higit pa, lagnat, pagpapawis sa gabi, pagbaba ng timbang at pagkapagod. Sa Pilipinas, libre ang TB test at gamot sa mga health center ng gobyerno at sa mga TB-DOTS center. Nagagamot ang TB sa pag-inom ng gamot araw-araw sa loob ng ilang buwan, basta tapusin ang buong gamutan.
Bulutong-tubig: sintomas, gamot sa bahay at kailan mag-alala
Ang bulutong-tubig (chickenpox) ay virus na madaling makahawa. Nagdudulot ito ng makating butlig na nagiging paltos, saka langib. Kadalasang gumagaling ang bata sa bahay sa 1 hanggang 2 linggo sa inumin, paracetamol at malamig na paligo. Huwag magbigay ng aspirin; iwasan ang ibuprofen. Manatili sa bahay hanggang maging langib ang lahat ng butlig. Magpatingin sa araw ding iyon ang adult, buntis, bagong silang at mahina ang immune system. Napipigilan ng 2 dose ng bakuna ang karamihan ng kaso.
Sipon (common cold): gamot sa bahay na epektibo at ano ang hindi
Ang sipon (common cold) ay banayad na impeksiyon ng ilong at lalamunan na dulot ng virus. Karamihan ay gumagaling sa loob ng mga isang linggo, pero puwedeng tumagal nang 2 linggo o higit pa ang tumutulong sipon at ubo. Nakatutulong ang pahinga, maraming inumin, maligamgam na inumin, singaw, at saline (tubig-alat) sa ilong para gumaan ang pakiramdam. Walang epekto ang antibiotic sa sipon. Magpatulong agad kapag nahihirapan o bumibilis ang paghinga, o kapag hindi makainom ang bata.
Sintomas ng dengue at warning signs: kailan dapat pumunta sa ospital
Ang dengue ay virus na dala ng lamok na Aedes. Kadalasang nagsisimula ito sa biglaang mataas na lagnat, sakit ng ulo, pananakit sa likod ng mata at pananakit ng katawan. Gumagaling ang karamihan sa loob ng mga isang linggo, pero may nagkakaroon ng malubhang dengue, kadalasan sa isa o dalawang araw pagbaba ng lagnat. Kapag may warning sign gaya ng pananakit ng tiyan, paulit-ulit na pagsusuka, pagdurugo o matinding panghihina, pumunta agad sa ospital. Nakatutulong ang NS1 test sa unang mga araw.
Lagnat sa adults: gamot sa lagnat, alaga sa bahay at warning signs
Ang lagnat ay temperaturang 38°C o higit pa. Mga 37°C ang normal na temperatura ng katawan at nagbabago ito sa maghapon. Kadalasang galing ang lagnat sa impeksiyon gaya ng sipon o trangkaso, at gumagaling sa loob ng ilang araw sa pahinga, maraming inumin at paracetamol ayon sa label. Sa Pilipinas, ipa-check para sa dengue, leptospirosis o typhoid ang lagnat na 2 araw o higit pa, o pagkatapos lumusong sa baha. Kapag nalilito, hirap huminga o may pagdurugo, pumunta agad sa ospital.
Sintomas ng UTI: hapdi sa pag-ihi at kailan dapat magpatingin sa doktor
Nagkakaroon ng urinary tract infection (UTI) kapag pumasok ang bacteria sa pantog o sa mga daluyan ng ihi. Karaniwang sintomas ng UTI ang hapdi o sakit kapag umiihi, madalas na pag-ihi, at malabo o may dugong ihi. Kapag may lagnat, panginginig at pananakit ng likod o tagiliran, maaaring umabot na sa bato ang impeksiyon at kailangang magpatingin agad. Ang urine test ang nagkukumpirma ng UTI, at kailangan ng reseta ng doktor ang antibiotic.
Lagnat ng bata at baby: kailan dapat mag-alala at ano ang gagawin
Ang lagnat ay temperaturang 38°C o higit pa. Sa mga bata, kadalasang dulot ito ng karaniwang impeksiyon at gumagaling sa loob ng ilang araw. Kailangan ng dagdag na ingat ang lagnat ng baby: ang sanggol na wala pang 3 buwan na may temperaturang 38°C o higit pa ay kailangang dalhin agad sa doktor. Sa lahat ng lagnat ng bata, mas mahalaga ang itsura at kilos ng bata kaysa sa numero sa thermometer. Sa Pilipinas, ang lagnat na 2 araw na, lalo na kapag tag-ulan, ay kailangang ipa-check para sa dengue.
Sore eyes (conjunctivitis): gamot sa bahay at kailan magpatingin
Ang sore eyes (conjunctivitis o pink eye) ay pamumula at pamamaga ng lamad sa puti ng mata. Kadalasang dulot ito ng virus, at kusang gumagaling ang karamihan sa 1 hanggang 2 linggo. Nakagiginhawa ang malamig na compress at artificial tears. Kung mula sa mikrobyo, madali itong makahawa sa kamay at hiniram na tuwalya. Huwag mag-steroid eye drops nang walang doktor. Magpatulong agad kung masakit ang mata, nagbago ang paningin, natalsikan ng kemikal, o pula at malagkit ang mata ng bagong silang.
Sintomas ng leptospirosis matapos lumusong sa baha
Ang leptospirosis, o lepto, ay impeksiyong nakukuha kapag ang baha o putik na may ihi ng daga o ibang hayop ay tumama sa sugat, mata, ilong o bibig. Kadalasang lumalabas ang sintomas 5 hanggang 14 na araw pagkatapos: lagnat, sakit ng kalamnan (madalas sa binti) at pamumula ng mata. Kung lumusong ka sa baha, magpatingin sa health worker sa loob ng 24 hanggang 72 oras para sa gamot pang-iwas. Kapag naninilaw ang mata, kaunti ang ihi, umuubo ng dugo o hirap huminga, pumunta agad sa ospital.
Sintomas ng HIV at libre at kumpidensyal na HIV test sa Pilipinas
Madaling hindi mapansin ang sintomas ng HIV. May nagkakasakit na parang trangkaso 2 hanggang 6 na linggo pagkahawa, pero marami ang maayos ang pakiramdam nang ilang taon, kaya test lang ang makapagsasabi. Kumpidensyal ang HIV test, madalas libre sa gobyerno, at puwede mula edad 15 nang walang pahintulot ng magulang. May posibleng exposure sa nakalipas na 72 oras? Humingi agad ng PEP. Sa araw-araw na ART, mahaba at malusog ang buhay ng may HIV, at tumutulong ang OHAT ng PhilHealth sa gastos.
Sintomas ng trangkaso (flu): alaga sa bahay at kailan dapat mag-alala
Ang trangkaso, o flu, ay impeksiyon ng virus sa ilong, lalamunan at baga. Biglaan ang sintomas ng trangkaso: lagnat, panginginig, tuyong ubo, masakit na lalamunan, sakit ng ulo, pananakit ng katawan at matinding pagod. Gumagaling ang karamihan sa bahay sa loob ng mga isang linggo sa pahinga, inumin at paracetamol ayon sa label. Walang naitutulong ang antibiotic. Puwede ring dengue ang ganitong lagnat. Magpatingin agad ang maliliit na bata, nakatatanda, buntis at may pangmatagalang sakit.
Pag-iwas at bakuna
Bakuna sa rabies: iskedyul, presyo at libreng animal bite center
Pinoprotektahan ka ng bakuna sa rabies pagkatapos makagat, makalmot o madilaan ng hayop na maaaring may rabies. Halos laging nakamamatay ang rabies kapag may sintomas na, pero napakabisa ng bakuna kapag maaga at kumpleto ang lahat ng balik. Hugasan ang sugat ng sabon at tubig nang 15 minuto, saka pumunta sa animal bite treatment center sa araw ding iyon. Libre ito sa mga center ng gobyerno kapag may stock, at tumutulong ang PhilHealth animal bite package sa malulubhang kagat.
Mga karaniwang tanong
Nasa gabay na naka-link ang bawat sagot.
May tanong tungkol sa sarili mong sitwasyon?
Sumasagot si Joy, ang aming Gabay sa sintomas, sa iyong wika, libre, anumang oras. AI agent si Joy, hindi tao: sa emergency, tumawag sa 911.