Sintomas ng UTI: mga senyales ng impeksiyon sa daluyan ng ihi at kailan magpatingin

Kadalasang tinatamaan ng UTI ang pantog (bladder). Maaari mong mapansin ang:

• hapdi o sakit kapag umiihi
• madalas o biglaang pag-ihi pero kaunti lang ang lumalabas bawat beses (madalas itong tawaging balisawsaw)
• ihi na malabo, madilim ang kulay, may dugo o matapang ang amoy
• sakit o bigat sa puson

Minsan may nakikitang bacteria sa urine test kahit walang sintomas. Kadalasan, hindi ito kailangang gamutin ng antibiotic, maliban kung buntis o bago ang ilang procedure sa daanan ng ihi.

Mga senyales na maaaring umabot na sa bato ang impeksiyon na kailangang ipatingin agad:

• lagnat, panginginig o pangangatog
• pananakit ng likod o tagiliran, sa ibaba ng tadyang
• pagduduwal o pagsusuka

Maaaring humantong sa sepsis ang impeksiyon sa bato. Ang sepsis ay mapanganib na reaksiyon ng katawan sa impeksiyon, at emergency ito. Tingnan ang kailan dapat humingi agad ng tulong.

Mas madalas magka-UTI ang mga babae kaysa mga lalaki. Maikli sa mga babae ang daluyan ng ihi palabas ng katawan (urethra), kaya mas maikli ang dadaanan ng bacteria papunta sa pantog.

Mas bihira ang UTI sa mga lalaki, kaya kapag nagka-UTI ang lalaki, mas malamang na may kaugnay itong ibang problema, gaya ng lumaking prostate, bato sa bato (kidney stones) o diabetes. Dapat laging magpatingin sa doktor ang lalaking may sintomas ng UTI.

Sa mga nakatatanda, maaaring walang karaniwang hapdi. Ang bagong pagkalito o pagkabalisa, biglaang pagbabago sa pag-ihi, o basta pagmumukhang may sakit ang maaaring unang senyales.

Dapat laging magpatingin ang mga buntis kapag may sintomas ng UTI. Kahit ang UTI na walang sintomas ay maaaring humantong sa impeksiyon sa bato o maagang panganganak kapag hindi nagamot, kaya sinusuri ang ihi sa mga prenatal check-up.

Sa mga sanggol at maliliit na bata, kadalasang lagnat lang, hindi pagdede o pagkain nang maayos, pagsusuka o kakaibang antok ang makikita. Ang sanggol na wala pang 3 buwan na may temperaturang 38°C o higit pa ay kailangang dalhin agad sa doktor. Ipinaliliwanag ng aming gabay sa lagnat ng bata kung ano ang dapat bantayan.

Karamihan ng UTI ay sanhi ng bacteria mula sa bituka na nakararating sa urethra at umaakyat papunta sa pantog. Mas malamang kang magka-UTI kung ikaw ay:

• madalas magpigil ng ihi nang matagal
• kulang sa pag-inom ng tubig, kaya mas madalang kang umihi at hindi nailalabas ang bacteria
• aktibo sa pakikipagtalik (hindi sex ang sanhi ng UTI, pero maaari nitong itulak ang bacteria papunta sa urethra)
• gumagamit ng diaphragm o spermicide bilang family planning
• dumaan na sa menopause
• may diabetes o mahinang resistensya
• may bara sa daloy ng ihi, gaya ng bato sa bato o lumaking prostate
• may catheter sa ihi

Hindi sexually transmitted infection (STI) ang UTI.

Maaaring malaman ng doktor na UTI ito batay lang sa iyong sintomas, lalo na kung babae ka na hindi buntis. Madalas, nagpapagawa ng urine test para makasiguro:

• Urinalysis: tinitingnan kung may white blood cells (pus cells) at dugo sa iyong ihi, na mga senyales ng impeksiyon.
• Urine culture: pinalalaki sa laboratoryo ang bacteria para malaman kung anong mikrobyo ito at kung aling antibiotic ang tatalab. Ilang araw bago lumabas ang resulta. Maaari itong ipagawa ng doktor kung malubha ang impeksiyon, pabalik-balik, o hindi gumagaling sa gamutan.

Para makapagbigay ng malinis na sample:

1. Maghugas ng kamay gamit ang sabon at tubig.
2. Linisin ang paligid ng daanan ng ihi ayon sa sinabi ng clinic.
3. Umihi muna sa inidoro, saka saluhin sa malinis na lalagyan ang gitnang bahagi ng ihi.
4. Takpan ang lalagyan at ibigay agad sa clinic.

Kasama ang urinalysis sa mga lab test na sakop ng PhilHealth YAKAP kapag ipinagawa ito ng iyong YAKAP doctor. Maaari ka ring maghanap ng health center o laboratoryo malapit sa iyo.

Karamihan ng UTI ay ginagamot ng antibiotic. Pinipili ng doktor ang tama para sa iyo batay sa iyong sintomas, kung buntis ka, sa mga dati mong impeksiyon at sa resulta ng iyong test.

• Huwag bumili ng antibiotic nang walang reseta, at huwag gumamit ng tirang antibiotic o antibiotic ng iba. Sa Pilipinas, kailangan ng reseta ng doktor ang antibiotic. Ang maling antibiotic ay maaaring magpahirap sa paggamot ng impeksiyon at nakatutulong para maging resistant ang mikrobyo.
• Inumin ito nang eksakto ayon sa reseta, hanggang sa sinabi ng doktor, kahit gumaan na ang pakiramdam mo.
• Bumalik sa doktor kung hindi ka gumaling makalipas ang 2 araw ng antibiotic, o kung lumala ang pakiramdam mo anumang oras.
• Itanong ang libreng gamot sa YAKAP. Kabilang ang ilang antibiotic na ginagamit sa UTI sa mga libreng gamot sa YAKAP clinic, na irereseta ng iyong YAKAP doctor.

Habang nagpapagaling, uminom ng sapat na tubig, magpahinga, at gumamit ng paracetamol para sa sakit o lagnat, nang eksakto ayon sa label.

Maaaring kailanganin ng impeksiyon sa bato ang mas malakas na gamutan, at minsan ay pagpapaospital. Kadalasang sa ospital ginagamot ang buntis na may impeksiyon sa bato.

Hindi sigurado kung kailangan mo nang magpatingin ngayon? Magtanong sa aming libreng AI symptom guide o mag-book ng tawag sa nurse.

Ang buko juice ay karaniwang lunas sa bahay sa Pilipinas. Inumin ito at makatutulong para mas marami kang mainom, pero hindi pa napatutunayang nakagagamot ito ng UTI at hindi nito mapapalitan ang antibiotic kapag kailangan. Kung may sakit ka sa bato, magtanong muna sa doktor, dahil mataas sa potassium ang buko juice.

Ang cranberry juice o capsule ay maaaring magpababa ng tsansang maulit ang UTI sa ilang babaeng madalas magka-UTI, at sa ilang bata. Hindi pa napatutunayang nakagagamot ito ng impeksiyong nagsimula na. Kung umiinom ka ng warfarin, magtanong sa doktor bago gumamit ng cranberry.

Ang pag-inom ng mas maraming tubig ay nakatutulong para mailabas ang bacteria. Mabuti ito para sa lahat ng may UTI, pero hindi nito napapalitan ang gamutan.

Huwag maghintay sa bahay kapag may lagnat, panginginig o pananakit ng likod. Maaaring senyales ang mga ito ng impeksiyon sa bato.

Nakababawas ng tsansang magka-UTI ang mga hakbang na ito:

• Uminom ng sapat na tubig sa buong araw. Sa isang pag-aaral ng mga babaeng madalas magka-UTI at kaunti lang uminom, nabawasan nang mga kalahati ang kanilang UTI nang uminom sila ng mas maraming tubig araw-araw.
• Huwag magpigil ng ihi. Umihi kapag naramdaman mo na, at tulungan ang mga bata na regular na gumamit ng banyo.
• Umihi agad pagkatapos makipagtalik.
• Magpunas mula harap papunta sa likod pagkatapos gumamit ng banyo.
• Iwasan ang douche, mabangong feminine wash, pulbos at spray sa ari.
• Kung gumagamit ka ng diaphragm o spermicide at paulit-ulit kang nagka-UTI, magtanong tungkol sa ibang family planning.

Hindi pa lubos na napag-aralan ang ilan sa mga gawing ito, pero simple at ligtas silang subukan.

Kung paulit-ulit kang nagkaka-UTI (2 sa loob ng 6 na buwan, o 3 sa loob ng isang taon), magpatingin sa doktor. Maaaring kailanganin mo ng mga test para hanapin ang sanhi, at ng plano para maiwasan ito.