Sintomas sa UTI: mga timailhan sa impeksyon sa agianan sa ihi ug kanus-a magpatan-aw
Katapusang giusab niadtong Oktubre 31, 2026
Base sa PhilHealth, NHS, Cleveland Clinic ug uban pang kasaligan nga tinubdan nga nakalista sa ubos. Wala pa kini masusi sa nurse o doktor. Tan-awa ang mga tinubdan
Basaha kini nga giya saEnglishFilipinoIlokanoHiligaynon
Sa mubo
Ang urinary tract infection (UTI) mahitabo kon mosulod ang bacteria sa pantog o sa mga agianan sa ihi. Ang kasagarang sintomas sa UTI mao ang hapdos o sakit inig ihi, kanunay nga pag-ihi, ug malubog o adunay dugo nga ihi. Ang hilanat, pangurog ug sakit sa likod o kilid mahimong timailhan nga naabot na sa kidney ang impeksyon, ug kinahanglan nga magpatan-aw dayon. Ang urine test ang mokumpirma sa UTI, ug kinahanglan og reseta sa doktor ang antibiotic.
Kanus-a mangayo dayon og tabang
Tawag sa 911 o adto dayon sa pinakaduol nga emergency room kon:
- Taas nga hilanat nga adunay grabe nga pangurog, sakit sa likod o kilid, ug pagsuka nga dili mapugngan mao nga dili makainom
- Bag-ong kalibog, katulgon kaayo o lisod mosulti, ilabina sa tigulang
- Paspas nga pagginhawa, paspas nga pitik sa kasingkasing, bugnaw o pilit nga panit, o mobati nga grabe kaayo ang kahimtang
- Dili makaihi, o gamay kaayo ang ihi, nga adunay kauban nga sakit
- Mabdos ka ug adunay hilanat, pangurog o sakit sa likod
Naghunahuna ka ba sa paghikog o pagpasakit sa imong kaugalingon? 1553 (Krisis sa panglawas sa hunahuna, 24/7, lakip ang mga holiday)
Niini nga panid
Mga kasagarang sintomas sa UTI
Kasagaran ang pantog (bladder) ang maapektuhan sa UTI. Mahimong mamatikdan nimo ang:
- hapdos o sakit inig ihi
- kanunay o kalit nga gustong moihi apan gamay ra ang mogawas matag higayon
- ihi nga malubog, ngitngit ang kolor, adunay dugo o baho kaayo
- sakit o bug-at sa puson
Usahay adunay makit-ang bacteria sa urine test bisan walay sintomas. Kasagaran, dili kini kinahanglan tambalan og antibiotic, gawas kon mabdos o sa dili pa ang pipila ka procedure sa agianan sa ihi.
Mga timailhan nga mahimong naabot na sa kidney ang impeksyon, nga kinahanglan ipatan-aw dayon:
- hilanat, pangurog o pagkurog
- sakit sa likod o kilid, ubos sa gusok
- kasukaon o pagsuka
Ang impeksyon sa kidney mahimong mosangpot sa sepsis. Ang sepsis usa ka delikado nga reaksyon sa lawas sa impeksyon, ug emergency kini. Tan-awa ang kanus-a mangayo dayon og tabang.
UTI sa babaye, lalaki, tigulang, mabdos ug bata
Mas kanunay nga magka-UTI ang mga babaye kaysa sa mga lalaki. Mubo sa mga babaye ang agianan sa ihi pagawas sa lawas (urethra), busa mas mubo ang agianan sa bacteria paingon sa pantog.
Talagsa ra ang UTI sa mga lalaki, busa kon magka-UTI ang lalaki, mas lagmit nga aduna kini kalabotan sa laing problema, sama sa midako nga prostate, bato sa kidney o diabetes. Ang lalaki nga adunay sintomas sa UTI kinahanglan kanunay nga magpatan-aw sa doktor.
Sa mga tigulang, mahimong walay naandan nga hapdos. Ang bag-ong kalibog o kabalaka, kalit nga kausaban sa pag-ihi, o morag masakiton lang ang mahimong unang timailhan.
Ang mga mabdos kinahanglan kanunay nga magpatan-aw kon adunay sintomas sa UTI. Bisan ang UTI nga walay sintomas mahimong mosangpot sa impeksyon sa kidney o sayo nga pagpanganak kon dili matambalan, mao nga gisusi ang ihi sa mga prenatal check-up.
Sa mga masuso ug gagmay nga bata, kasagaran hilanat lamang, dili maayo nga pagsuso o pagkaon, pagsuka o dili naandan nga katulgon ang makita. Ang masuso nga ubos sa 3 ka bulan nga adunay temperatura nga 38°C o labaw pa kinahanglan dad-on dayon sa doktor. Ang among giya bahin sa hilanat sa bata nagpatin-aw kon unsay bantayan.
Unsay hinungdan sa UTI
Kadaghanan sa UTI hinungdan sa bacteria gikan sa tinai nga makaabot sa urethra ug mosaka paingon sa pantog. Mas lagmit ka nga magka-UTI kon ikaw:
- kanunay nga mopugong sa ihi sa dugay nga panahon
- kulang sa pag-inom og tubig, busa talagsa ka moihi ug dili mahawan ang bacteria
- aktibo sa pakighilawas (dili ang sex ang hinungdan sa UTI, apan mahimo niining iduso ang bacteria paingon sa urethra)
- naggamit og diaphragm o spermicide isip family planning
- nakaagi na sa menopause
- adunay diabetes o huyang nga resistensya
- adunay babag sa agos sa ihi, sama sa bato sa kidney o midako nga prostate
- adunay catheter sa ihi
Dili sexually transmitted infection (STI) ang UTI.
Mga test alang sa UTI: urinalysis ug urine culture
Mahimong mahibal-an sa doktor nga UTI kini base lang sa imong mga sintomas, ilabina kon babaye ka nga dili mabdos. Kasagaran, ipahimo ang urine test aron makasiguro:
- Urinalysis: susihon kon adunay white blood cells (pus cells) ug dugo sa imong ihi, nga mga timailhan sa impeksyon.
- Urine culture: padakuon sa laboratoryo ang bacteria aron mahibal-an kon unsang kagaw kini ug kon unsang antibiotic ang motalab. Pipila ka adlaw una mogawas ang resulta. Mahimo kining ipahimo sa doktor kon grabe ang impeksyon, balik-balik, o dili maayo sa pagtambal.
Aron makahatag og limpyo nga sample:
- Panghunaw sa kamot gamit ang sabon ug tubig.
- Limpyohi ang palibot sa agianan sa ihi sumala sa giingon sa clinic.
- Pag-ihi una sa kasilyas, unya saloa sa limpyo nga sudlanan ang tunga nga bahin sa ihi.
- Taboni ang sudlanan ug ihatag dayon sa clinic.
Apil ang urinalysis sa mga lab test nga sakop sa PhilHealth YAKAP kon ipahimo kini sa imong YAKAP doctor. Mahimo ka usab nga mangita og health center o laboratoryo duol nimo.
Pagtambal: kinahanglan og reseta ang antibiotic
Kadaghanan sa UTI gitambalan og antibiotic. Pilion sa doktor ang husto alang nimo base sa imong mga sintomas, kon mabdos ka, sa imong mga kanhing impeksyon ug sa resulta sa imong test.
- Ayaw pagpalit og antibiotic nga walay reseta, ug ayaw gamita ang nahibilin nga antibiotic o antibiotic sa uban. Sa Pilipinas, kinahanglan og reseta sa doktor ang antibiotic. Ang sayop nga antibiotic makapalisod sa pagtambal sa impeksyon ug makatabang nga mahimong resistant ang kagaw.
- Imna kini sumala gyud sa reseta, hangtod sa giingon sa doktor, bisan kon maayo na ang imong pamati.
- Balik sa doktor kon dili ka maayo human sa 2 ka adlaw nga antibiotic, o kon mograbe ang imong pamati bisan kanus-a.
- Pangutana bahin sa libre nga tambal sa YAKAP. Apil ang pipila ka antibiotic nga gigamit sa UTI sa mga libre nga tambal sa YAKAP clinic, nga ireseta sa imong YAKAP doctor.
Samtang nag-ayo, pag-inom og igo nga tubig, pagpahulay, ug gamit og paracetamol alang sa sakit o hilanat, sumala gyud sa label.
Ang impeksyon sa kidney mahimong manginahanglan og mas kusog nga pagtambal, ug usahay pagpaospital. Kasagaran sa ospital gitambalan ang mabdos nga adunay impeksyon sa kidney.
Dili sigurado kon kinahanglan ka na magpatan-aw karon? Pangutana sa among libre nga AI symptom guide o pag-book og tawag sa nurse.
Buko juice, cranberry ug uban pang tambal sa balay
Ang buko juice usa ka kasagarang tambal sa balay sa Pilipinas. Ilimnon kini ug makatabang nga mas daghan ang imong mainom, apan wala pa mapamatud-an nga makaayo kini sa UTI ug dili kini makapuli sa antibiotic kon gikinahanglan. Kon aduna kay sakit sa kidney, pangutana una sa doktor, tungod kay taas sa potassium ang buko juice.
Ang cranberry juice o capsule mahimong makapaubos sa higayon nga mobalik ang UTI sa pipila ka babaye nga kanunay magka-UTI, ug sa pipila ka bata. Wala pa mapamatud-an nga makaayo kini sa impeksyon nga nagsugod na. Kon nag-inom ka og warfarin, pangutana sa doktor sa dili pa mogamit og cranberry.
Ang pag-inom og mas daghang tubig makatabang sa paghawan sa bacteria. Maayo kini alang sa tanang adunay UTI, apan dili kini makapuli sa pagtambal.
Ayaw paghulat sa balay kon aduna kay hilanat, pangurog o sakit sa likod. Mahimong timailhan kini sa impeksyon sa kidney.
Unsaon paglikay sa UTI
Kini nga mga lakang makapaubos sa imong higayon nga magka-UTI:
- Pag-inom og igo nga tubig sa tibuok adlaw. Sa usa ka pagtuon sa mga babaye nga kanunay magka-UTI ug gamay ra moinom, mikunhod og mga katunga ang ilang UTI sa dihang miinom sila og mas daghang tubig matag adlaw.
- Ayaw pugngi ang imong ihi. Pag-ihi kon mobati ka na, ug tabangi ang mga bata nga kanunay mogamit sa kasilyas.
- Pag-ihi dayon human sa pakighilawas.
- Pagpahid gikan sa atubangan paingon sa likod human mogamit sa kasilyas.
- Likayi ang douche, humot nga feminine wash, pulbos ug spray sa kinatawo.
- Kon naggamit ka og diaphragm o spermicide ug balik-balik ang imong UTI, pangutana bahin sa laing family planning.
Ang uban niini nga mga batasan wala pa kaayo matun-i, apan sayon ug luwas kini sulayan.
Kon balik-balik ang imong UTI (2 sulod sa 6 ka bulan, o 3 sulod sa usa ka tuig), magpatan-aw sa doktor. Mahimong kinahanglan nimo og mga test aron pangitaon ang hinungdan, ug og plano aron malikayan kini.
Kanus-a magpatan-aw sa doktor
Sulod sa 24 ka oras
Magpatan-aw sa doktor o adto sa health center karong adlawa kon:
- Lalaki ka ug adunay sintomas sa UTI
- Mabdos ka ug adunay sintomas sa UTI
- Adunay sintomas sa UTI ang bata, o adunay hilanat nga wala mahibal-i ang hinungdan
- Aduna kay hilanat, o sakit sa likod o kilid, apan wala sa mga emergency sign sa ibabaw
- Adunay dugo nga makita sa imong ihi
- Dili ka maayo human sa 2 ka adlaw nga antibiotic, o nagkagrabe ang imong pamati
- Aduna kay diabetes o huyang nga resistensya ug adunay sintomas sa UTI
Pag-iskedyul og bisita
Pagpa-appointment sa imong health center o YAKAP clinic kon:
- Hinay nga hapdos o kanunay nga pag-ihi, walay hilanat o sakit sa likod, ug dili ka mabdos
- Balik-balik ang imong UTI (2 sulod sa 6 ka bulan, o 3 sulod sa usa ka tuig)
Aduna kay pangutana bahin sa imong kaugalingong kahimtang?
Si Joy, ang among Giya sa sintomas, motubag sa imong pinulongan, libre, bisan unsang orasa. Si Joy usa ka AI agent, dili tawo: sa emergency, tawag sa 911.
Kasagarang mga pangutana
Mahimo bang mawala ra ang UTI bisan walay tambal?
Ang pipila ka hinay nga impeksyon sa pantog sa babaye mamaayo bisan walay tambal, apan dili nimo mahibal-an kon hain niini. Ang UTI nga wala matambali mahimong mokaylap sa kidney. Magpatan-aw kon molapas og usa o duha ka adlaw ang mga sintomas, ug magpatan-aw dayon kon lalaki ka, mabdos, bata o tigulang, o adunay hilanat o sakit sa likod.
Maayo ba ang buko juice sa UTI?
Ilimnon ang buko juice busa makatabang kini nga mas daghan ang imong mainom, apan wala pa mapamatud-an nga makaayo kini sa UTI. Kon aduna kay sakit sa kidney, pangutana una sa doktor tungod kay taas kini sa potassium. Gamita kini uban sa, dili puli sa, pagtambal nga gihatag sa doktor.
Mahimo bang magka-UTI ang lalaki?
Oo, apan mas talagsa kaysa sa babaye. Sa lalaki, mas kanunay nga aduna kini kalabotan sa laing problema, sama sa midako nga prostate, bato sa kidney o diabetes. Ang lalaki nga adunay sintomas sa UTI kinahanglan kanunay nga magpatan-aw sa doktor, ug kasagaran kinahanglan niya og urine test.
Sexually transmitted infection ba ang UTI?
Dili. Kasagaran ang hinungdan sa UTI mao ang bacteria gikan sa imong kaugalingong tinai. Mahimong iduso sa sex ang bacteria paingon sa urethra, mao nga makatabang ang pag-ihi dayon human sa pakighilawas. Ang pipila ka STI makahatag usab og hapdos inig ihi, busa sultihi ang doktor kon tingali natakdan ka.
Unsa ka dugay una mamaayo ang UTI kon gitambalan?
Kadaghanan mobati og kaayo sulod sa pipila ka adlaw sukad gisugdan ang husto nga antibiotic. Kon dili ka maayo human sa 2 ka adlaw, o mograbe ang imong pamati, balik sa doktor. Imna ang tanang gireseta nga tambal, bisan kon maayo na ang imong pamati.
Makaayo ba sa UTI ang cranberry juice?
Dili. Mahimong makatabang ang cranberry sa paglikay nga mobalik ang UTI sa pipila ka babaye ug bata, apan wala pa mapamatud-an nga makaayo kini sa impeksyon nga nagsugod na. Dili kini luwas alang sa tanan, busa pangutana sa doktor kon nag-inom ka og warfarin.
Mahimo ba nako gamiton ang nahibilin nga antibiotic alang sa UTI?
Dili. Ang nahibilin nga antibiotic mahimong sayop nga tambal alang niini nga impeksyon o kulang aron mamaayo kini, ug ang paggamit niini makatabang nga mahimong resistant ang kagaw. Magpatan-aw alang sa husto nga antibiotic. Pangutana sa imong health center kon unsaon pagbasura og luwas sa daan nga mga tambal.
Mga tinubdan
- NHS (UK) Urinary tract infections (UTIs) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Kidney infection (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- US National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases Diagnosis of bladder infection (UTI) in adults (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- MedlinePlus, US National Library of Medicine Urine culture (clean-catch sample) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- American College of Obstetricians and Gynecologists Urinary tract infections (UTIs): frequently asked questions (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- Cleveland Clinic Urinary tract infection (UTI): causes, symptoms and treatment (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- Philippine Society for Microbiology and Infectious Diseases CPG for UTI in Adults 2015 Update: Part 2 (asymptomatic bacteriuria, recurrent and complicated UTI) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth PhilHealth: 21 essential medicines under YAKAP remain available (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth Frequently asked questions on PhilHealth YAKAP (as of July 31, 2025) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- Cleveland Clinic Cranberry juice for UTIs: does it actually work? (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- National Kidney Foundation Caribbean kidney-friendly diet: food and nutrition guide (coconut water and potassium) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Sepsis (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Chlamydia (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed) Cranberries for preventing urinary tract infections (Cochrane review, 2023): abstract (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- JAMA Internal Medicine (via PubMed) Effect of increased daily water intake in premenopausal women with recurrent urinary tract infections: a randomized clinical trial (JAMA Internal Medicine, 2018): abstract (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- Inter-Agency Committee on Antimicrobial Resistance (DOH and DA), published by the World Health Organization Philippine National Action Plan on Antimicrobial Resistance 2019-2023 (RA 10918: prescription required to dispense antibiotics) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth PhilHealth Circular 2024-0013: Enhancement of the PhilHealth Konsulta benefit package (Annex B: covered laboratory tests and medicines) (moabli sa bag-ong tab) (gisusi niadtong Oktubre 31, 2026)
May kalabutan nga mga giya
PhilHealth YAKAP (kanhi Konsulta): unsaon pag-register ug unsay libre
Ang PhilHealth YAKAP mao ang libre nga primary care benefit nga mipuli sa Konsulta niadtong 2025. Ang matag Pilipino makarehistro sa usa ka YAKAP clinic alang sa libre nga konsultasyon, tinuig nga health check, lab test, cancer screening ug hangtod ₱20,000 matag tuig nga tambal. Pagpili og clinic pinaagi sa eGovPH app, PhilHealth Member Portal, opisina sa PhilHealth o sa mismong clinic, unya buhata didto ang imong unang bisita. Walay bayad sa publiko nga YAKAP clinic.
Hilanat sa bata ug masuso: kanus-a mabalaka ug unsay buhaton
Ang hilanat mao ang temperatura nga 38°C o labaw pa. Sa mga bata, kasagaran tungod kini sa kasagarang impeksyon ug mamaayo sulod sa pipila ka adlaw. Ang masuso nga ubos sa 3 ka bulan nga adunay temperatura nga 38°C o labaw pa kinahanglan dad-on dayon sa doktor. Mas importante ang hitsura ug lihok sa bata kaysa sa numero sa thermometer. Sa Pilipinas, ang hilanat sa bata nga 2 ka adlaw na, ilabina sa ting-ulan, kinahanglan ipa-check alang sa dengue.
Sakit sa tiyan: kasagarang hinungdan ug delikado nga timailhan
Halos tanan makasinati og sakit sa tiyan. Kasagaran, gikan kini sa kabag, indigestion, lisod mangalibang o impeksyon sa tiyan, ug mamaayo kini sulod sa usa o duha ka adlaw. Apan ang ubang sakit sa tiyan kinahanglan ipatan-aw dayon sa doktor, sama sa appendicitis, ulcer nga nagdugo o pagmabdos sa gawas sa matris. Ang dapit ug pamati sa sakit ug ang mga kauban nga sintomas maghatag og timailhan kon unsa kini ka dinalian, apan ang health worker lang nga mosusi kanimo ang makahibalo sa hinungdan.
Sintomas sa mabdos: unang mga timailhan ug kanus-a mag-PT
Ang unang mga sintomas sa mabdos kasagaran magsugod sa mga 4 ngadto sa 6 ka semana: wala moabot ang regla, gamay nga spotting, kasukaon, kakapoy, sakit nga dughan ug kanunay nga pag-ihi. Mahimong lain ang hinungdan, busa pregnancy test (PT) ang paagi aron masayran. Kadaghanan sa PT molihok sukad sa unang adlaw nga wala moabot ang regla. Kon positibo, pagpa-prenatal check-up sulod sa unang 12 ka semana. Sakop sa PhilHealth ang 8 ka prenatal check-up ug basic nga test sa accredited nga pasilidad.
Unsa ang PhilHealth? Mga benepisyo ug unsay sakop niini
Ang PhilHealth mao ang nasudnong health insurance, ug ang matag Pilipino sakop ubos sa Universal Health Care law. Gibayran niini ang pagka-admit sa ospital, ER, pagmabdos ug pagpanganak, dialysis, pipila ka outpatient nga pagtambal, primary care pinaagi sa YAKAP, ug mahal nga mga sakit sa Z Benefits. Sumala sa lagda sa PhilHealth, dili na unta ka mobayad og dugang alang sa sakop nga serbisyo sa ward sa accredited nga ospital. Ania ang sakop niini karong Oktubre 2026 ug unsaon kini paggamit.
Sakit sa kidney (CKD): sintomas, test ug dialysis
Ang chronic kidney disease (CKD) o dugay nga sakit sa kidney mao ang hinay-hinay nga kadaot sa mga kidney, mao nga dili na nila malimpyohan og maayo ang dugo. Ang sayo nga sakit sa kidney kasagaran walay sintomas, busa ang blood test para sa creatinine (eGFR) ug urine test ra ang paagi aron mahibal-an kini. Diabetes ug high blood ang labing kasagarang hinungdan. Mapahinay kini sa pagtambal. Kon mopakyas ang kidney, kinahanglan ang dialysis o transplant, ug motabang ang PhilHealth sa bayad.
Hilanat sa hamtong: tambal sa hilanat, pag-atiman sa balay ug warning sign
Ang hilanat mao ang temperatura sa lawas nga 38°C o labaw pa. Mga 37°C ang normal nga temperatura ug mausab kini sulod sa adlaw. Kasagaran gikan ang hilanat sa impeksyon sama sa sip-on o trangkaso ug mamaayo sulod sa pipila ka adlaw pinaagi sa pahulay, daghang ilimnon ug paracetamol sumala sa label. Sa Pilipinas, ipa-check alang sa dengue, leptospirosis o typhoid ang hilanat nga 2 ka adlaw o labaw pa, o human milusong sa baha. Kon naglibog, lisod moginhawa o nagdugo, adto dayon sa ospital.
Dugang mga giya: Impeksiyon ug hilanat
Sintomas sa TB: dugay nga ubo, libre nga TB test ug pagtambal
Ang tuberculosis (TB) usa ka impeksyon tungod sa kagaw nga kasagaran moatake sa baga ug mokaylap pinaagi sa hangin. Ang kasagarang sintomas sa TB mao ang ubo nga molungtad og 2 ka semana o labaw pa, hilanat, pagsingot sa gabii, pagniwang ug kakapoy. Sa Pilipinas, libre ang TB test ug tambal sa mga health center sa gobyerno ug sa mga TB-DOTS center. Matambalan ang TB pinaagi sa tambal nga imnon adlaw-adlaw sulod sa pipila ka bulan, basta tapuson ang tibuok pagtambal.
Sintomas sa HIV ug libre ug kompidensyal nga HIV test sa Pilipinas
Sayon nga dili mamatikdan ang sintomas sa HIV. Ang uban magsakit nga sama sa trangkaso 2 ngadto sa 6 ka semana human matakdi, apan daghan ang maayo ang pamati sa daghang tuig, busa test lang ang makasulti. Kompidensyal ang HIV test, kasagaran libre sa gobyerno, ug pwede gikan sa edad 15 bisan walay pagtugot sa ginikanan. Exposure sulod sa miaging 72 ka oras? Pangayo dayon og PEP. Sa adlaw-adlaw nga ART, dugay ug himsog nga mabuhi ang adunay HIV, ug motabang ang OHAT sa PhilHealth sa gasto.
Sintomas sa leptospirosis human molusong sa baha
Ang leptospirosis, o lepto, usa ka impeksiyon nga makuha kon ang baha o lapok nga adunay ihi sa ilaga o ubang hayop moigo sa samad, mata, ilong o baba. Kasagaran motungha ang sintomas 5 ngadto sa 14 ka adlaw human niini: hilanat, sakit sa kaunoran (sa luyo sa bitiis) ug pula nga mata. Kon milusong ka sa baha, pagpatan-aw sa health worker sulod sa 24 ngadto sa 72 ka oras alang sa tambal pangpugong. Kon nagdalag ang mata, gamay ra ang ihi, nag-ubo og dugo o lisod moginhawa, adto dayon sa ospital.
Sintomas sa dengue ug mga warning sign: kanus-a moadto sa ospital
Ang dengue usa ka virus nga dala sa lamok nga Aedes. Kasagaran magsugod kini sa kalit nga taas nga hilanat, sakit sa ulo, sakit sa luyo sa mata ug sakit sa lawas. Kadaghanan mamaayo sulod sa mga usa ka semana, apan ang uban makabaton og grabe nga dengue, kasagaran usa o duha ka adlaw human mous ang hilanat. Kon adunay warning sign sama sa sakit sa tiyan, balik-balik nga pagsuka, pagdugo o grabe nga kakapoy, adto dayon sa ospital. Makatabang ang NS1 test sa unang mga adlaw.