Sintomas sang UTI: mga senyales sang impeksyon sa agianan sang ihi kag san-o magpakonsulta
Katapusan nga ginbag-o sang Oktubre 31, 2026
Base sa PhilHealth, NHS, Cleveland Clinic kag iban pa nga masaligan nga ginhalinan nga nakalista sa idalom. Wala pa ini nasusi sang nurse ukon doktor. Tan-awa ang mga ginhalinan
Sa malip-ot
Nagakatabo ang urinary tract infection (UTI) kon magsulod ang bacteria sa pantog ukon sa mga agianan sang ihi. Ang sagad nga mga sintomas sang UTI amo ang hapdi ukon sakit kon nagaihi, pirme nga pag-ihi, kag malubog ukon may dugo nga ihi. Kon may hilanat, pagkurog kag sakit sa likod ukon kilid, mahimo nga nag-abot na sa kidney ang impeksyon kag kinahanglan magpakonsulta gilayon. Ang urine test ang nagakumpirma sang UTI, kag kinahanglan sang reseta sang doktor ang antibiotic.
San-o dapat mangayo gilayon sang bulig
Tawagi ang 911 ukon magkadto gilayon sa pinakamalapit nga emergency room kon:
- Mataas nga hilanat nga may grabe nga pagkurog, sakit sa likod ukon kilid, kag pagsuka nga indi mapunggan gani indi makainom
- Bag-o nga pagkalibog, grabe nga katulugon ukon budlay maghambal, labi na sa tigulang
- Madasig nga pagginhawa, madasig nga pitik sang tagipusuon, matugnaw ukon malagkit nga panit, ukon daw grabe gid ang kahimtangan
- Indi makaihi, ukon diutay gid ang ihi, nga may upod nga sakit
- Nagabusong ka kag may hilanat, pagkurog ukon sakit sa likod
Nagahunahuna ka bala nga maghikog ukon halitan ang imo kaugalingon? 1553 (Krisis sa panglawas sang hunahuna, 24/7, lakip ang mga holiday)
Sa sini nga pahina
Mga sagad nga sintomas sang UTI
Masami nga ang pantog (bladder) ang ginaapektuhan sang UTI. Mahimo mo nga mapansin ang:
- hapdi ukon sakit kon nagaihi
- pirme ukon hinali nga pag-ihi pero diutay lang ang nagagowa sa tagsa ka higayon
- ihi nga malubog, madulom ang kolor, may dugo ukon mabaho gid
- sakit ukon bug-at sa puson
Kon kaisa, may bacteria nga makita sa urine test bisan wala sang sintomas. Masami, indi ini kinahanglan bulungon sang antibiotic, luwas lang kon nagabusong ukon antes sang pila ka procedure sa alagyan sang ihi.
Mga senyales nga mahimo nag-abot na sa kidney ang impeksyon, nga kinahanglan ipakonsulta gilayon:
- hilanat, pagkurog ukon pagpangurog
- sakit sa likod ukon kilid, sa idalom sang gusok
- ginakasuka ukon nagasuka
Mahimo magresulta sa sepsis ang impeksyon sa kidney. Ang sepsis isa ka delikado nga reaksyon sang lawas sa impeksyon, kag emergency ini. Tan-awa ang san-o dapat mangayo gilayon sang bulig.
UTI sa babayi, lalaki, tigulang, nagabusong kag kabataan
Mas masami nga magka-UTI ang mga babayi sangsa mga lalaki. Malip-ot sa mga babayi ang agianan sang ihi pagwa sa lawas (urethra), gani mas malip-ot ang agianan sang bacteria pakadto sa pantog.
Talagsa lang ang UTI sa mga lalaki, gani kon magka-UTI ang lalaki, mas posible nga may kaangtanan ini sa iban nga problema, pareho sang nagdaku nga prostate, bato sa kidney ukon diabetes. Ang lalaki nga may sintomas sang UTI dapat pirme magpakonsulta sa doktor.
Sa mga tigulang, mahimo nga wala sang sagad nga hapdi. Ang bag-o nga pagkalibog ukon pagkabalaka, hinali nga pagbag-o sa pag-ihi, ukon daw masakiton lang ang mahimo nga una nga senyales.
Ang mga nagabusong dapat pirme magpakonsulta kon may sintomas sang UTI. Bisan ang UTI nga wala sang sintomas mahimo magresulta sa impeksyon sa kidney ukon temprano nga pagbata kon indi mabulong, gani ginasusi ang ihi sa mga prenatal check-up.
Sa mga lapsag kag magagmay nga kabataan, masami hilanat lang, indi maayo nga pagsuso ukon pagkaon, pagsuka ukon indi sagad nga katulugon ang makita. Ang lapsag nga wala pa 3 ka bulan nga may temperatura nga 38°C ukon labaw pa kinahanglan dalhon gilayon sa doktor. Ginapaathag sang amon giya parte sa hilanat sang bata kon ano ang dapat bantayan.
Ano ang kabangdanan sang UTI
Ang kalabanan sang UTI tungod sa bacteria halin sa tinai nga nakaabot sa urethra kag nagasaka pakadto sa pantog. Mas posible nga magka-UTI ka kon ikaw:
- pirme nagapugong sang ihi sa malawig nga tion
- kulang sa pag-inom sang tubig, gani talagsa ka magihi kag indi nagagowa ang bacteria
- aktibo sa pakighilawas (indi ang sex ang kabangdanan sang UTI, pero mahimo sini maduso ang bacteria pakadto sa urethra)
- nagagamit sang diaphragm ukon spermicide bilang family planning
- nakaagi na sa menopause
- may diabetes ukon maluya nga resistensya
- may nagapugong sa pag-ilig sang ihi, pareho sang bato sa kidney ukon nagdaku nga prostate
- may catheter sa ihi
Indi sexually transmitted infection (STI) ang UTI.
Mga test para sa UTI: urinalysis kag urine culture
Mahimo mahibaluan sang doktor nga UTI ini base lang sa imo mga sintomas, labi na kon babayi ka nga indi nagabusong. Masami, ginapahimo ang urine test agod makasiguro:
- Urinalysis: ginasusi kon may white blood cells (pus cells) kag dugo sa imo ihi, nga mga senyales sang impeksyon.
- Urine culture: ginapadaku sa laboratoryo ang bacteria agod mahibaluan kon ano nga mikrobyo ini kag kon ano nga antibiotic ang magaepekto. Pila ka adlaw antes magguwa ang resulta. Mahimo ini ipahimo sang doktor kon grabe ang impeksyon, balik-balik, ukon indi nagaayo sa pagbulong.
Agod makahatag sang limpyo nga sample:
- Manghinaw sang kamot gamit ang habon kag tubig.
- Limpyuhi ang palibot sang agianan sang ihi suno sa ginsiling sang clinic.
- Mag-ihi anay sa kasilyas, dayon saluda sa limpyo nga sudlanan ang tunga nga bahin sang ihi.
- Tabuni ang sudlanan kag ihatag gilayon sa clinic.
Upod ang urinalysis sa mga lab test nga sakop sang PhilHealth YAKAP kon ipahimo ini sang imo YAKAP doctor. Mahimo ka man nga magpangita sang health center ukon laboratoryo malapit sa imo.
Pagbulong: kinahanglan sang reseta ang antibiotic
Ang kalabanan sang UTI ginabulong sang antibiotic. Ginapili sang doktor ang husto para sa imo base sa imo mga sintomas, kon nagabusong ka, sa imo mga nagligad nga impeksyon kag sa resulta sang imo test.
- Indi magbakal sang antibiotic nga wala sang reseta, kag indi paggamita ang nabilin nga antibiotic ukon antibiotic sang iban. Sa Pilipinas, kinahanglan sang reseta sang doktor ang antibiotic. Ang sala nga antibiotic mahimo makapabudlay sa pagbulong sang impeksyon kag nagabulig nga mangin resistant ang mikrobyo.
- Imna ini suno gid sa reseta, tubtob sa ginsiling sang doktor, bisan nagmayo na ang imo pamatyag.
- Magbalik sa doktor kon wala ka nag-ayo pagkatapos sang 2 ka adlaw nga antibiotic, ukon kon naglala ang imo pamatyag sa bisan ano nga oras.
- Mamangkot parte sa libre nga bulong sa YAKAP. Upod ang pila ka antibiotic nga ginagamit sa UTI sa mga libre nga bulong sa YAKAP clinic, nga ireseta sang imo YAKAP doctor.
Samtang nagaayo, mag-inom sang bastante nga tubig, magpahuway, kag maggamit sang paracetamol para sa sakit ukon hilanat, suno gid sa label.
Ang impeksyon sa kidney mahimo nga magkinahanglan sang mas mabakod nga pagbulong, kag kon kaisa pagpaospital. Masami sa ospital ginabulong ang nagabusong nga may impeksyon sa kidney.
Indi ka sigurado kon kinahanglan mo na magpakonsulta subong? Mamangkot sa amon libre nga AI symptom guide ukon mag-book sang tawag sa nurse.
Buko juice, cranberry kag iban pa nga bulong sa balay
Ang buko juice isa ka sagad nga bulong sa balay sa Pilipinas. Ilimnon ini kag makabulig nga mas madamo ang imo mainom, pero wala pa napamatud-an nga nagaayo ini sang UTI kag indi ini makabaylo sa antibiotic kon kinahanglan. Kon may balatian ka sa kidney, mamangkot anay sa doktor, kay mataas sa potassium ang buko juice.
Ang cranberry juice ukon capsule mahimo makapanubo sang tsansa nga magbalik ang UTI sa pila ka babayi nga pirme nagaka-UTI, kag sa pila ka kabataan. Wala pa napamatud-an nga nagaayo ini sang impeksyon nga nagsugod na. Kon nagainom ka sang warfarin, mamangkot sa doktor antes maggamit sang cranberry.
Ang pag-inom sang mas madamo nga tubig nagabulig sa pagpagowa sang bacteria. Maayo ini para sa tanan nga may UTI, pero indi ini makabaylo sa pagbulong.
Indi maghulat sa balay kon may hilanat, pagkurog ukon sakit sa likod ka. Mahimo nga senyales ini sang impeksyon sa kidney.
Paano malikawan ang UTI
Ining mga lakat nagapanubo sang imo tsansa nga magka-UTI:
- Mag-inom sang bastante nga tubig sa bilog nga adlaw. Sa isa ka pagtuon sa mga babayi nga pirme nagaka-UTI kag diutay lang ang ginainom, nagnubo sang mga katunga ang ila UTI sang nag-inom sila sang mas madamo nga tubig kada adlaw.
- Indi pagpugngi ang imo ihi. Mag-ihi kon mabatyagan mo na, kag buligi ang kabataan nga pirme maggamit sang kasilyas.
- Mag-ihi gilayon pagkatapos sang pakighilawas.
- Magpahid halin sa atubangan pakadto sa likod pagkatapos maggamit sang kasilyas.
- Likawi ang douche, mahamot nga feminine wash, pulbos kag spray sa kinatawo.
- Kon nagagamit ka sang diaphragm ukon spermicide kag balik-balik ang imo UTI, mamangkot parte sa iban nga family planning.
Ang iban sa sini nga mga batasan wala pa sing maayo natun-an, pero simple kag luwas ini tilawan.
Kon balik-balik ang imo UTI (2 sa sulod sang 6 ka bulan, ukon 3 sa sulod sang isa ka tuig), magpakonsulta sa doktor. Mahimo nga kinahanglan mo sang mga test agod pangitaon ang kabangdanan, kag sang plano agod malikawan ini.
San-o dapat magpakonsulta sa doktor
Sa sulod sang 24 ka oras
Magpakonsulta sa doktor ukon magkadto sa health center subong nga adlaw kon:
- Lalaki ka kag may sintomas sang UTI
- Nagabusong ka kag may sintomas sang UTI
- May sintomas sang UTI ang bata, ukon may hilanat nga wala mahibaluan ang kabangdanan
- May hilanat ka, ukon sakit sa likod ukon kilid, pero wala sang emergency sign nga ara sa ibabaw
- May nakita ka nga dugo sa imo ihi
- Wala ka nag-ayo pagkatapos sang 2 ka adlaw nga antibiotic, ukon nagalala ang imo pamatyag
- May diabetes ka ukon maluya nga resistensya kag may sintomas sang UTI
Mag-iskedyul sang pagbisita
Magpa-appointment sa imo health center ukon YAKAP clinic kon:
- Mahinay nga hapdi ukon pirme nga pag-ihi, wala sang hilanat ukon sakit sa likod, kag indi ka nagabusong
- Balik-balik ang imo UTI (2 sa sulod sang 6 ka bulan, ukon 3 sa sulod sang isa ka tuig)
May pamangkot ka parte sa imo kaugalingon nga kahimtangan?
Si Joy, ang amon Giya sa sintomas, nagasabat sa imo lingguahe, libre, bisan ano nga oras. Si Joy isa ka AI agent, indi tawo: kon may emergency, tawagi ang 911.
Masami nga mga pamangkot
Mahimo bala madula sang kaugalingon ang UTI?
Ang pila ka mahinay nga impeksyon sa pantog sang babayi nagaayo bisan wala sang bulong, pero indi mo mahibaluan kon diin sa ila. Ang UTI nga wala nabulong mahimo maglapta sa kidney. Magpakonsulta kon maglapaw sa isa ukon duha ka adlaw ang mga sintomas, kag magpakonsulta gilayon kon lalaki ka, nagabusong, bata ukon tigulang, ukon may hilanat ukon sakit sa likod.
Maayo bala ang buko juice sa UTI?
Ilimnon ang buko juice gani nagabulig ini nga mas madamo ang imo mainom, pero wala pa napamatud-an nga nagaayo ini sang UTI. Kon may balatian ka sa kidney, mamangkot anay sa doktor kay mataas ini sa potassium. Gamita ini upod sa, indi kabaylo sang, pagbulong nga ginhatag sang doktor.
Mahimo bala magka-UTI ang lalaki?
Huo, pero mas talagsa sangsa babayi. Sa mga lalaki, mas masami nga may kaangtanan ini sa iban nga problema, pareho sang nagdaku nga prostate, bato sa kidney ukon diabetes. Ang lalaki nga may sintomas sang UTI dapat pirme magpakonsulta sa doktor, kag masami kinahanglan niya sang urine test.
Sexually transmitted infection bala ang UTI?
Indi. Masami ang kabangdanan sang UTI amo ang bacteria halin sa imo kaugalingon nga tinai. Mahimo maduso sang sex ang bacteria pakadto sa urethra, gani nagabulig ang pag-ihi gilayon pagkatapos sang pakighilawas. Ang pila ka STI nagadala man sang hapdi kon nagaihi, gani sugiri ang doktor kon tingali nataptan ka.
Daw ano kadugay antes mag-ayo ang UTI kon ginabulong?
Ang kalabanan nagamayo ang pamatyag sa sulod sang pila ka adlaw halin sang ginsugdan ang husto nga antibiotic. Kon wala ka nag-ayo pagkatapos sang 2 ka adlaw, ukon naglala ang imo pamatyag, magbalik sa doktor. Imna ang tanan nga ginreseta nga bulong, bisan maayo na ang imo pamatyag.
Nagaayo bala sang UTI ang cranberry juice?
Indi. Mahimo makabulig ang cranberry sa paglikaw nga magbalik ang UTI sa pila ka babayi kag kabataan, pero wala pa napamatud-an nga nagaayo ini sang impeksyon nga nagsugod na. Indi ini luwas para sa tanan, gani mamangkot sa doktor kon nagainom ka sang warfarin.
Mahimo bala nakon gamiton ang nabilin nga antibiotic para sa UTI?
Indi. Ang nabilin nga antibiotic mahimo nga sala nga bulong para sa sini nga impeksyon ukon kulang agod mabulong ini, kag ang paggamit sini nagabulig nga mangin resistant ang mikrobyo. Magpakonsulta para sa husto nga antibiotic. Mamangkot sa imo health center kon paano luwas nga ipanghaboy ang daan nga mga bulong.
Mga ginhalinan
- NHS (UK) Urinary tract infections (UTIs) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Kidney infection (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- US National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases Diagnosis of bladder infection (UTI) in adults (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- MedlinePlus, US National Library of Medicine Urine culture (clean-catch sample) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- American College of Obstetricians and Gynecologists Urinary tract infections (UTIs): frequently asked questions (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- Cleveland Clinic Urinary tract infection (UTI): causes, symptoms and treatment (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- Philippine Society for Microbiology and Infectious Diseases CPG for UTI in Adults 2015 Update: Part 2 (asymptomatic bacteriuria, recurrent and complicated UTI) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth PhilHealth: 21 essential medicines under YAKAP remain available (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth Frequently asked questions on PhilHealth YAKAP (as of July 31, 2025) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- Cleveland Clinic Cranberry juice for UTIs: does it actually work? (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- National Kidney Foundation Caribbean kidney-friendly diet: food and nutrition guide (coconut water and potassium) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Sepsis (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- NHS (UK) Chlamydia (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed) Cranberries for preventing urinary tract infections (Cochrane review, 2023): abstract (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- JAMA Internal Medicine (via PubMed) Effect of increased daily water intake in premenopausal women with recurrent urinary tract infections: a randomized clinical trial (JAMA Internal Medicine, 2018): abstract (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- Inter-Agency Committee on Antimicrobial Resistance (DOH and DA), published by the World Health Organization Philippine National Action Plan on Antimicrobial Resistance 2019-2023 (RA 10918: prescription required to dispense antibiotics) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
- PhilHealth PhilHealth Circular 2024-0013: Enhancement of the PhilHealth Konsulta benefit package (Annex B: covered laboratory tests and medicines) (magabukas sa bag-o nga tab) (ginsusi sang Oktubre 31, 2026)
Mga giya nga may kaangtanan
PhilHealth YAKAP (anay Konsulta): paano magparehistro kag ano ang libre
Ang PhilHealth YAKAP amo ang libre nga primary care benefit nga nagbaylo sa Konsulta sang 2025. Ang tagsa ka Pilipino mahimo magparehistro sa isa ka YAKAP clinic para sa libre nga konsultasyon, tinuig nga health check, lab test, cancer screening kag tubtob ₱20,000 kada tuig nga bulong. Magpili sang clinic paagi sa eGovPH app, PhilHealth Member Portal, opisina sang PhilHealth ukon sa mismo nga clinic, dayon himua didto ang imo una nga pagbisita. Wala sang bayad sa publiko nga YAKAP clinic.
Hilanat sang bata kag lapsag: san-o dapat mabalaka kag ano ang himuon
Ang hilanat amo ang temperatura nga 38°C ukon labaw pa. Sa kabataan, masami tungod ini sa sagad nga impeksyon kag nagaayo sa sulod sang pila ka adlaw. Ang lapsag nga wala pa 3 ka bulan nga may temperatura nga 38°C ukon labaw pa kinahanglan dalhon gilayon sa doktor. Mas importante ang itsura kag hulag sang bata sangsa numero sa thermometer. Sa Pilipinas, ang hilanat sang bata nga 2 ka adlaw na, labi na sa tig-ulan, kinahanglan ipa-check para sa dengue.
Sakit sang tiyan: sagad nga kabangdanan kag delikado nga senyales
Halos tanan nakaagi sang sakit sang tiyan. Masami, halin ini sa kabag, indigestion, budlay magtai ukon impeksyon sa tiyan, kag nagaayo ini sa sulod sang isa ukon duha ka adlaw. Pero ang iban nga sakit sang tiyan dapat ipakonsulta gilayon, pareho sang appendicitis, ulcer nga nagadugo ukon pagbusong sa gwa sang matris. Ang lugar, pamatyag kag upod nga sintomas sang sakit nagapakita kon daw ano ini ka dinalian, pero ang health worker lang nga magausisa sa imo ang makahibalo sang kabangdanan.
Sintomas sang pagbusong: una nga mga tanda kag san-o mag-PT
Ang una nga sintomas sang pagbusong sagad nagasugod sa mga 4 tubtob 6 ka semana: wala mag-abot ang regla, diutay nga spotting, kasuka, kakapoy, masakit nga dughan kag pirme nga pag-ihi. Mahimo iban ang kabangdanan, gani pregnancy test (PT) ang paagi para mahibaluan. Kalabanan sang PT nagagana halin sa una nga adlaw sang missed period. Kon positibo, magpa-prenatal check-up sa una nga 12 ka semana. Sakop sang PhilHealth ang 8 ka prenatal check-up kag basic nga test sa accredited nga pasilidad.
Ano ang PhilHealth? Mga benepisyo kag ano ang sakop sini
Ang PhilHealth ang nasyonal nga health insurance, kag sakop ang kada Pilipino suno sa Universal Health Care law. Ginabayaran sini ang pag-admit sa ospital, ER, pagbusong kag pagbata, dialysis, pila ka outpatient nga pagbulong, primary care paagi sa YAKAP, kag malahalon nga balatian sa Z Benefits. Suno sa pagsulundan sang PhilHealth, indi ka na dapat magbayad sang dugang para sa sakop nga serbisyo sa ward sang accredited nga ospital. Ari ang sakop sini sang Oktubre 2026 kag paano ini gamiton.
Sakit sa kidney (CKD): sintomas, test kag dialysis
Ang chronic kidney disease (CKD) ukon malawig nga sakit sa kidney amo ang hinay nga kahalitan sang mga kidney, kag indi na nila malimpyohan sing maayo ang dugo. Ang temprano nga sakit sa kidney masami wala sing sintomas, gani blood test para sa creatinine (eGFR) kag urine test lang ang makakita sini. Diabetes kag high blood ang pinakasagad nga kabangdanan. Mapahinay ini sang pagbulong. Kon mag-untat ang kidney, kinahanglan ang dialysis ukon transplant, kag nagabulig ang PhilHealth sa bayad.
Hilanat sang hamtong: bulong sa hilanat, pag-atipan sa balay kag warning sign
Ang hilanat amo ang temperatura nga 38°C ukon labaw pa. Mga 37°C ang normal, kag nagabaylo ini sa bilog nga adlaw. Masami halin ini sa impeksyon pareho sang sip-on ukon trangkaso kag nagaayo sa pila ka adlaw paagi sa pahuway, madamo nga ilimnon kag paracetamol suno sa label. Sa Pilipinas, ipa-check para sa dengue, leptospirosis ukon typhoid ang hilanat nga 2 ka adlaw ukon labaw pa, ukon pagkatapos maglusong sa baha. Kon nagakalibog, budlay magginhawa ukon nagadugo, magkadto gilayon sa ospital.
Dugang pa nga mga giya: Impeksyon kag hilanat
Sintomas sang TB: madugay nga ubo, libre nga TB test kag pagbulong
Ang tuberculosis (TB) isa ka impeksyon nga tungod sa kagaw nga masami nagaatake sa baga kag nagalapta paagi sa hangin. Ang sagad nga mga sintomas sang TB amo ang ubo nga nagadugay sang 2 ka semana ukon labaw pa, hilanat, pagbalhas sa gab-i, pagniwang kag kakapoy. Sa Pilipinas, libre ang TB test kag bulong sa mga health center sang gobyerno kag sa mga TB-DOTS center. Mabulong ang TB paagi sa bulong nga ginainom adlaw-adlaw sa sulod sang pila ka bulan, basta tapuson ang bug-os nga pagbulong.
Sintomas sang HIV kag libre kag kompidensyal nga HIV test sa Pilipinas
Mahapos indi mapansin ang sintomas sang HIV. Ang iban may daw trangkaso 2 tubtob 6 ka semana pagkatapos matapnan, pero madamo ang maayo ang pamatyag sang madamo nga tuig, gani test lang ang makasiling. Kompidensyal kag masami libre ang HIV test, kag pwede halin sa edad 15 bisan wala sing pahanugot sang ginikanan. Exposure sa nagligad nga 72 ka oras? Mangayo gilayon sang PEP. Sa adlaw-adlaw nga ART, malawig kag maayo ang kabuhi sang may HIV, kag nagabulig ang OHAT sang PhilHealth sa gastos.
Sintomas sang leptospirosis pagkatapos maglusong sa baha
Ang lepto (leptospirosis) isa ka impeksiyon nga makuha kon ang baha ukon lunang nga may ihi sang ilaga ukon iban nga sapat maigo sa pilas, mata, ilong ukon baba. Masami nagaguwa ang sintomas 5 tubtob 14 ka adlaw pagkatapos: hilanat, sakit sang kaunuran sa bitiis kag mapula nga mata. Kon naglusong ka sa baha, magpatan-aw sa health worker sa sulod sang 24 tubtob 72 ka oras para sa pangontra. Kon nagadalag ang mata, diutay ang ihi, nagaubo sang dugo ukon budlay magginhawa, kadto dayon sa ospital.
Sintomas sang dengue kag mga warning sign: san-o magkadto sa ospital
Ang dengue isa ka virus nga dala sang lamok nga Aedes. Masami nga nagasugod ini sa hinali nga mataas nga hilanat, sakit sang ulo, sakit sa likod sang mata kag sakit sang lawas. Ang kalabanan nagaayo sa mga isa ka semana, pero ang iban nagakaroon sang grabe nga dengue, masami pagkatapos magnubo ang hilanat. Kon may warning sign pareho sang sakit sang tiyan, sunod-sunod nga pagsuka, pagdugo ukon grabe nga kakapoy, magkadto gilayon sa ospital. Makabulig ang NS1 test sa una nga mga adlaw.