Lagnat sa adults: normal na temperatura, paano magpababa ng lagnat, at kailan magpatingin

Ang lagnat ay ang pagtaas ng temperatura ng katawan nang higit sa karaniwan. Kadalasan, senyales ito na nilalabanan ng katawan ang isang impeksiyon, at karamihan ng lagnat ay kusang gumagaling.

Ang normal na temperatura ng katawan ay mga 37°C, pero iba-iba ito sa bawat tao at nagbabago sa maghapon. Kadalasang pinakamataas ito sa gabi. Puwede itong bahagyang tumaas dahil sa ehersisyo, pagkain, makapal na damit, mainit na kuwarto at maalinsangang panahon.

Simpleng gabay para sa adults:

• Hanggang mga 37.2°C (sa bibig): normal para sa karamihan.
• Lampas mga 37.2°C hanggang 37.5°C: maaaring sinat o banayad na lagnat, depende sa oras ng araw.
• 38°C o higit pa: lagnat, ang antas na ginagamit ng karamihan ng health services.
• 39.4°C o higit pa na hindi bumababa o patuloy na tumataas: mataas na lagnat na kailangang ipatingin sa doktor ngayong araw.

Kung nakararamdam ka ng init at pagkatapos ay lamig, nanginginig o pinagpapawisan, maaaring may lagnat ka kahit wala pang 38°C ang nasa thermometer.

Ang digital thermometer na nabibili sa botika ang pinakamadaling gamitin. Maghintay muna nang ilang sandali pagkatapos mag-ehersisyo o kumain, dahil puwedeng bahagyang tumaas ang temperatura mo.

1. Linisin ang dulo gamit ang sabon at malamig na tubig.
2. Ilagay ito sa ilalim ng dila at itikom ang labi, o ilagay sa kilikili habang nakadikit ang braso sa tagiliran.
3. Hintaying tumunog, saka basahin ang numero.

Kadalasang bahagyang mas mababa ang reading sa kilikili kaysa sa bibig, kaya iisang lugar ang gamitin mo tuwing susukat. Iwasan ang thermometer na salamin, na puwedeng mapanganib, at ang forehead strip na idinidikit sa noo, na hindi tumpak. Makatutulong sa doktor kung isusulat mo ang bawat reading at ang oras.

Halos lahat ng impeksiyon ay puwedeng magdulot ng lagnat. Karaniwan ang mga ito:

• sipon at trangkaso, sore throat (masakit na lalamunan) at impeksiyon sa sinus (tingnan ang aming gabay sa sintomas ng trangkaso)
• impeksiyon sa dibdib gaya ng pulmonya, at tuberculosis (TB)
• UTI o impeksiyon sa daanan ng ihi, na madalas may hapdi kapag umiihi (tingnan ang aming gabay sa UTI)
• impeksiyon sa tiyan at bituka, na may pagtatae o pagsusuka
• impeksiyon sa balat, gaya ng sugat na na-impeksiyon
• sa Pilipinas, dengue, leptospirosis at typhoid fever (tingnan ang Lagnat na 2 araw o higit pa)

Karaniwan ang banayad na lagnat nang 1 o 2 araw pagkatapos ng ilang bakuna. Puwede ring magdulot ng lagnat ang ilang gamot, pangmatagalang sakit gaya ng lupus, at ilang kanser. Ang lagnat na pabalik-balik nang ilang araw o linggo nang walang malinaw na dahilan ay kailangang ipa-check-up.

Sa Pilipinas, dahilan na para magpa-check ang lagnat na tumagal nang 2 araw o higit pa, lalo na kapag tag-ulan, dahil pareho ang simula ng mga sakit na ito at ng simpleng trangkaso.

Dengue. Inilalarawan ng dengue care standards ng PhilHealth ang lagnat na 38°C o higit pa nang 2 hanggang 7 araw, kasama ang hindi bababa sa dalawa sa mga ito: sakit ng ulo, pananakit ng katawan o kasukasuan, pananakit sa likod ng mata, rashes, pagsusuka o kawalan ng ganang kumain. Nakatutulong sa doktor ang blood test (CBC na may platelet count). Bantayang mabuti habang bumababa ang lagnat: kapag lumalala ang pakiramdam sa panahong ito, warning sign iyon at hindi paggaling, at kailangang pumunta sa ospital. Basahin ang aming gabay sa dengue.

Leptospirosis (lepto). Ayon sa gabay ng PhilHealth tungkol sa lepto, dapat itong isipin ng doktor kapag ang lagnat ay tumagal nang hindi bababa sa 2 araw sa taong lumusong sa baha, nakatira sa binahang lugar, o nakahawak ng ihi ng hayop. Kabilang sa iba pang senyales ang pananakit ng kalamnan (kadalasan sa binti o calves), panginginig, pamumula ng mata, paninilaw ng balat o mata, at mas kaunting pag-ihi. Puwedeng mapinsala ng malubhang lepto ang kidneys (bato) at baga, kaya magpa-check nang maaga. Kung lumusong ka sa baha at wala ka pang lagnat, magtanong sa iyong health center kung kailangan mo ng gamot na pang-iwas. Basahin ang aming gabay sa leptospirosis.

Ang typhoid fever ay kumakalat sa maruming pagkain o tubig. Kadalasang dahan-dahang tumataas ang lagnat sa loob ng ilang araw, kasama ang sakit ng ulo, pagod, sakit ng tiyan, at pagtitibi o pagtatae. Kailangan nito ng blood test at antibiotic mula sa doktor.

Sabihin sa doktor kung lumusong ka sa baha, o kung ano ang kinain at ininom mo sa nakaraang ilang linggo.

Kung banayad ang lagnat at walang warning sign, kadalasang sapat na ang pahinga at maraming inumin. Ang layunin ay gumaan ang pakiramdam, hindi umabot sa perpektong numero.

• Magpahinga, at manatili sa bahay hanggang mawala ang lagnat para hindi ka makahawa.
• Uminom ng maraming fluids: pinakamainam ang tubig, at kasama rin ang sabaw. Uminom nang sapat para mapusyaw na dilaw at malinaw ang ihi mo.
• Gumamit ng oral rehydration solution (ORS, oresol) kung nagsusuka o nagtatae ka. Para sa may dengue, ORS ang payo ng care standards ng PhilHealth sa halip na sports drinks.
• Magsuot ng manipis na damit at gumamit ng isang manipis na kumot. Makatutulong ang electric fan kung mainit o kulob ang kuwarto.
• Huwag magbalot nang makapal, kahit giniginaw ka. Kinukulong ng makapal na kumot ang init.
• Subukan ang punas ng maligamgam na tubig sa noo, kilikili, braso at binti. Pinakamabisa ito pagkatapos uminom ng gamot sa lagnat.
• Iwasan ang malamig na paligo, yelo at pagpahid ng alcohol. Puwede kang manginig dahil dito, na lalong nagpapataas ng temperatura sa loob ng katawan.
• Kumain ng kaya mo, gaya ng lugaw, pero huwag pilitin ang sarili.

Kung hindi gumagaling o lumalala ang lagnat, o may lumabas na warning sign, magpa-check. Hindi sigurado? Magtanong sa aming libreng AI symptoms guide anumang oras.

Hindi laging kailangan ng gamot sa lagnat. Uminom nito kung hindi ka komportable dahil sa lagnat, hindi ka makatulog, o may kasamang pananakit ng katawan.

Kadalasang paracetamol ang unang pinipili para sa adults, pati sa buntis at nagpapasuso.

• Inumin ito nang eksakto ayon sa label. Ang sobra ay puwedeng makapinsala nang malubha sa atay.
• Tingnan ang iba mo pang gamot. Maraming gamot sa sipon, trangkaso at pananakit ang may paracetamol na (tinatawag ding acetaminophen), kaya ang pag-inom ng dalawang ganitong gamot ay puwedeng mauwi sa sobra.
• Magtanong muna kung may sakit ka sa atay o kidney, o umiinom ka ng alak araw-araw o nang marami.
• Magpatingin sa doktor kung kailangan mo ito nang higit sa 3 araw.
• Nakainom nang higit sa nakasulat sa label? Humingi agad ng payo sa doktor o health center, kahit maayos ang pakiramdam mo.

Nakapagpapababa rin ng lagnat ang ibuprofen at aspirin. NSAIDs ang mga ito, gaya ng mefenamic acid na madalas nakatabi sa bahay para sa pananakit gaya ng dysmenorrhea (sakit ng puson kapag may regla). Mas marami ang side effects ng NSAIDs kaysa sa paracetamol, gaya ng ulcer sa sikmura at pagdurugo. Magtanong muna kung buntis ka, o may hika, bulutong-tubig, ulcer sa sikmura, o sakit sa puso, atay o kidney. Iwasan ang mga ito kung puwedeng dengue ang sakit mo, dahil pinapataas nila ang panganib ng pagdurugo. Dahil maaaring dengue ang maagang lagnat sa Pilipinas, mas ligtas ang paracetamol maliban kung iba ang sabihin ng doktor. Huwag kailanman bigyan ng aspirin ang bata maliban kung sinabi ng doktor.

Hindi gamot sa lagnat ang antibiotics. Ginagamot nito ang ilang impeksiyong dulot ng bacteria, pero hindi ito tumatalab sa virus gaya ng sipon at trangkaso, at walang tiyak na gamot para sa dengue. Inumin lang ito kapag inireseta ng doktor. Kapag ginamit ito kahit hindi kailangan, natutulungan ang mga mikrobyo na maging resistant (hindi na tinatablan ng gamot).

Maraming paniniwala tungkol sa lagnat ang ipinapasa sa pamilya. Ito ang sinasabi ng mga medical source.

• "Bawal maligo kapag may lagnat." Puwedeng makatulong ang paligo o punas ng maligamgam na tubig para lumamig ang pakiramdam. Iwasan ang sobrang lamig na tubig at magpatuyo nang mabuti.
• "Pagpawisan" sa ilalim ng kumot. Kinukulong ng pagbabalot ang init. Mas mabuti ang manipis na damit.
• Pagpahid ng alcohol o yelo. Hindi ipinapayo, dahil itinutulak ng panginginig pataas ang temperatura.
• "Nakasisira ng utak ang mataas na lagnat." Bihirang umabot nang ganoon kataas ang lagnat mula sa impeksiyon. Sa pangkalahatan, hindi nangyayari ang brain damage dahil sa lagnat kapag mas mababa sa mga 42°C. Mas mahalaga ang pakiramdam mo at kung may warning sign. Iba ang heatstroke, at emergency ito (tingnan ang Lagnat o sobrang init?).
• Binat (pagbabalik ng sakit dahil hindi pa nakapagpahinga nang sapat). Nakatutulong talaga ang pahinga sa paggaling. Pero ang lagnat na nawala at bumalik ay kailangang ipa-check.

Puwedeng makaginhawa ang mga herbal na inumin, pero hindi dapat maantala ng mga ito ang pagpapatingin.

Sa tag-init, puwedeng dahil sa init ang mataas na temperatura. Kasama sa heat exhaustion ang pagod, pagkahilo, sakit ng ulo, labis na pagpapawis, pulikat at matinding uhaw. Ilipat ang tao sa malamig na lugar, alisin ang sobrang damit, painumin ng tubig o ORS, at palamigin ang balat gamit ang tubig at electric fan. Dapat gumaan ang pakiramdam niya sa loob ng 30 minuto.

Emergency ang heatstroke: mainit na balat na hindi pinagpapawisan, mabilis na paghinga, pagkalito, kombulsiyon (seizure) o pagkawala ng malay. Humingi agad ng tulong at ituloy ang pagpapalamig sa kanya habang naghihintay.

Mas mabilis lumala ang impeksiyon sa ilang tao. Ipa-check agad ang lagnat kung ikaw ay:

• senior o nakatatanda (puwedeng hindi tumaas nang husto ang lagnat ng matatanda kahit malubha ang impeksiyon)
• buntis, o nanganak o nakunan sa nakaraang 6 na linggo
• may diabetes, sakit sa puso, COPD o ibang pangmatagalang problema sa baga o kidney
• mahina ang immune system, halimbawa dahil sa gamutan sa kanser, matagal na pag-inom ng steroids, o HIV
• may inaalagaang sugat, paso o impeksiyon sa balat, o gumagamit ng urinary catheter
• kababalik lang mula sa biyahe sa ibang bansa

Ang sepsis ay mapanganib na reaksiyon ng katawan sa impeksiyon na puwedeng lumala sa loob ng ilang oras. Sa adults, kabilang sa mga senyales ang pagkalito o malabong pagsasalita, panginginig na hindi mapigilan, pananakit ng kalamnan, hirap huminga, maputla, abuhin o may batik-batik na balat, at kaunting-kaunting ihi. Puwedeng mataas o hindi pangkaraniwang mababa ang temperatura. Kung pakiramdam mo ay may seryosong mali, magtiwala ka roon at pumunta sa emergency room. Magpahatid sa iba sa halip na magmaneho.

Para sa teens at adults ang gabay na ito. Para sa mga bata, basahin ang aming gabay sa lagnat ng bata.

• Barangay health station, rural health unit (RHU) o city health center. Magandang unang puntahan para sa lagnat na 2 araw na, lagnat pagkatapos ng baha, o lagnat na may iba pang sintomas. Maghanap ng malapit sa iyo.
• PhilHealth YAKAP clinic. Ayon sa PhilHealth noong Hulyo 2025, libre para sa mga rehistradong miyembro ang check-up at ang mga lab test na irerekomenda ng kanilang YAKAP doctor. Libre ang mga resetang gamot sa mga accredited na GAMOT pharmacy hanggang ₱20,000 bawat taon kada tao. Puwedeng maningil ang pribadong YAKAP clinic ng hanggang ₱900 bawat taon. Noong Enero 2026, sinabi ng PhilHealth na mananatiling available sa mga YAKAP clinic ang 21 essential medicines, kasama ang paracetamol at ORS. Basahin ang aming gabay sa PhilHealth YAKAP.
• Leptospirosis. Sakop ng PhilHealth ang banayad na lepto sa pamamagitan ng YAKAP, GAMOT at ng outpatient emergency care package nito. Mula Hulyo 15, 2026, ₱63,000 ang hospital package nito para sa katamtaman hanggang malubhang lepto (mas mataas kung kailangan ng dialysis o breathing support), at hindi puwedeng maningil ng dagdag ang mga accredited na ospital para sa sakop na gamutan sa ward na kama. Para sa gastos sa dengue, basahin ang aming gabay sa dengue.

Dalhin ang listahan ng temperatura mo, ang mga gamot na ininom mo at ang PhilHealth number mo. Kapag emergency, pumunta sa pinakamalapit na ospital (maghanap ng ospital). Puwede ka ring mag-book ng tawag sa nurse.