Diabetes: senyales, mga uri, pag-iwas at pagpapa-test
Ang diabetes ay ang sobrang dami ng asukal sa dugo. Ang type 2 diabetes ang pinakakaraniwan, at puwede itong hindi mapansin nang ilang taon habang dahan-dahang napipinsala ang mata, bato, ugat at puso.
Kabilang sa mga unang senyales ang sobrang pagkauhaw, madalas na pag-ihi, pagkapagod at sugat na matagal gumaling, pero marami ang walang nararamdaman. Sa simpleng blood sugar test sa health center o YAKAP clinic, malalaman mo ang iyong kalagayan, at mas madaling kontrolin ang diabetes kapag maagang natuklasan.
Ipinapaliwanag ng mga gabay sa ibaba ang mga senyales na dapat bantayan, ang mga uri ng diabetes, ang maliliit na pagbabagong nagpapababa ng panganib, at kailan magpa-test. Humingi agad ng tulong kapag sobrang taas o sobrang baba ng blood sugar na may kasamang pagkalito, pagsusuka o labis na antok.
4 gabayNa-update noong Nobyembre 1, 2026
Kapag emergency, pumunta agad sa pinakamalapit na emergency room o tumawag sa 911. Tumawag sa 911
Mga gabay sa paksang ito
Mga uri ng diabetes: type 1, type 2, gestational at prediabetes
Ang diabetes ay sobrang taas ng asukal (glucose) sa dugo, dahil kulang ang insulin na nagagawa ng katawan o hindi ito nagagamit nang maayos. Ang mga pangunahing uri ng diabetes ay type 1, type 2 at gestational diabetes, na nagsisimula sa pagbubuntis. Pinakakaraniwan ang type 2, at ang prediabetes ang babalang yugto bago ito. Magkakaiba ang sanhi at gamutan ng bawat uri. Sa Pilipinas, sagot ng PhilHealth YAKAP ang blood sugar test kapag ipinag-utos ito ng iyong YAKAP doctor.
Sintomas ng diabetes: maagang senyales at paano magpa-test
Ang pinakakaraniwang sintomas ng diabetes ay madalas na pag-ihi, matinding uhaw, labis na pagod at pagpayat kahit hindi sinasadya. Kadalasang banayad o walang sintomas ang type 2 diabetes, kaya dapat magpa-blood sugar test ang mga edad 40 pataas, at ang mas bata na may risk factor, kahit maayos ang pakiramdam. Sa Pilipinas, ang PhilHealth YAKAP clinic, gaya ng maraming RHU at city health center, ay may libreng check-up at, kapag ipinag-utos ng doktor, FBS o HbA1c test.
Sakit sa bato (CKD): sintomas, test at dialysis
Ang chronic kidney disease (CKD) o pangmatagalang sakit sa bato ay unti-unting pinsala sa mga bato (kidney), kaya hindi na nila nalilinis nang maayos ang dugo. Kadalasang walang sintomas ang maagang sakit sa bato, kaya blood test para sa creatinine (eGFR) at urine test lang ang paraan para malaman ito. Diabetes at high blood ang pinakakaraniwang sanhi. Kayang pabagalin ito ng gamutan. Kapag bumigay ang bato, kailangan ng dialysis o transplant, at tumutulong ang PhilHealth sa bayad.
Paano maiwasan ang diabetes: maliliit na pagbabagong epektibo
Paano maiwasan ang diabetes: ang type 2 diabetes, ang pinakakaraniwang uri, ay kadalasang naiiwasan o naaantala. Magbawas ng kaunting timbang kung sobra ka sa timbang, gumalaw nang hindi bababa sa 150 minuto bawat linggo, bawasan ang kanin at dagdagan ang gulay, uminom ng tubig sa halip na matatamis na inumin, at huwag manigarilyo. Ang mga edad 40 pataas, o mas bata na may risk factor, ay dapat magpa-blood sugar test, na libre sa mga pampublikong PhilHealth YAKAP clinic.
Mga karaniwang tanong
Nasa gabay na naka-link ang bawat sagot.
May tanong tungkol sa sarili mong sitwasyon?
Sumasagot si Mila, ang aming Coach sa diabetes, sa iyong wika, libre, anumang oras. AI agent si Mila, hindi tao: sa emergency, tumawag sa 911.