Dumi na may kasamang dugo: mga sanhi, kulay at kailan dapat magpatingin

Ang dugo sa dumi ay dugong lumalabas kasama ng iyong dumi (tae o stool). Puwede itong manggaling saanman sa daanan ng pagkain, mula sa lalamunan papuntang sikmura (esophagus) at sa sikmura hanggang sa malaking bituka (colon), rectum at puwit (anus).

Puwede mong mapansin ang:

• matingkad na pulang dugo sa tissue, o pulang guhit sa dumi mo
• kulay rosas o pulang tubig sa inidoro
• madilim na pulang dugo na halo sa dumi, o pagtatae na may dugo
• itim, malagkit, parang alkitran na dumi na sobrang baho

Melena ang tawag ng mga doktor sa itim at parang alkitran na dumi, at hematochezia sa pulang dugo mula sa puwit. Minsan sobrang kaunti ng dugo kaya hindi ito nakikita (hidden o occult blood), at stool test lang ang makakakita nito.

Palatandaan ang kulay kung saan galing ang dugo, pero hindi ito patunay.

• Matingkad na pulang dugo ay kadalasang galing sa ibaba: sa anus, rectum o colon.
• Madilim na pulang dugo, o dugong halo sa dumi, ay puwedeng galing sa mas itaas na bahagi ng bituka.
• Itim at parang alkitran na dumi ay kadalasang senyales ng pagdurugo sa mas itaas, sa esophagus, sikmura o unang bahagi ng maliit na bituka (duodenum). Nagiging itim ang dugo habang natutunaw ito pababa.

Puwede ring baguhin ng pagkain at gamot ang kulay. Puwedeng umitim ang dumi pagkatapos uminom ng iron tablets (pampadugo), kumain ng ulam na niluto sa dugo gaya ng dinuguan, blueberries o black licorice, o uminom ng activated charcoal o gamot sa sikmura na may bismuth. Puwede itong mamula pagkatapos kumain ng pula o kulay-ube na pagkain gaya ng beets, kamatis o pulang dragon fruit, o pagkaing may pulang food coloring.

Kung hindi ka sigurado kung pagkain o dugo ito, masasagot ito ng isang simpleng stool test. Hindi ka mahihilo o manghihina dahil sa pagkain o iron: kung ganoon ang nararamdaman mo, ituring itong pagdurugo at pumunta sa emergency room.

Sa anus o malapit dito (kadalasang matingkad na pulang dugo):

• almoranas (hemorrhoids), mga namamagang ugat na dumudugo, nangangati o bumubukol; tingnan ang aming gabay sa almoranas
• anal fissure, maliit na punit na sobrang sakit kapag dumudumi, kadalasan pagkatapos ng pagtitibi (constipation)
• sugat, anal fistula (na puwedeng maglabas ng dilaw at malapot na likido na may dugo), o sexually transmitted infection

Sa bituka:

• impeksyon na nagdudulot ng pagtatae na may dugo (dysentery o iti), gaya ng amoeba (amoebiasis) at Shigella mula sa maruming tubig o pagkain; tingnan ang aming gabay sa pagtatae
• inflammatory bowel disease (IBD), gaya ng ulcerative colitis o Crohn's disease, o bitukang kulang sa daloy ng dugo
• diverticular disease: maliliit na bulsa sa dingding ng colon, kung saan puwedeng pumutok ang isang ugat
• polyps (maliliit na tubo ng laman) at colorectal cancer

Sa mas itaas (madalas itim na dumi):

• ulcer sa sikmura o duodenum, kadalasan dahil sa mikrobyong H. pylori o sa mga pain reliever na tinatawag na NSAIDs, gaya ng aspirin, ibuprofen, naproxen at mefenamic acid; tingnan ang aming gabay sa ulcer
• gastritis (iritadong lining ng sikmura), halimbawa dahil sa sobrang pag-inom ng alak, o sugat sa esophagus dahil sa acid reflux
• namamagang ugat sa esophagus (varices), kadalasan sa mga taong may liver cirrhosis
• punit sa esophagus pagkatapos ng malakas at paulit-ulit na pagsusuka
• bukol o cancer sa esophagus o sikmura

Ang mga blood thinner (pampalabnaw ng dugo) gaya ng aspirin, warfarin o clopidogrel ay nagpapadali ng pagdurugo sa lahat ng ito.

Pumunta agad sa pinakamalapit na emergency room o tumawag sa 911 kung maraming dugo, hindi tumitigil ang pagdurugo, itim, malagkit at sobrang baho ang dumi, nagsusuka ng dugo, nahihilo o nahimatay (tingnan ang pulang kahon). Huwag magmaneho nang mag-isa: magpahatid sa iba, at dalhin ang iyong mga gamot. Ayon sa Anti-Hospital Deposit Law (RA 10932), hindi puwedeng tumanggi ang ospital na magbigay ng unang emergency na gamutan o humingi ng deposit bago ito ibigay.

Magpatingin sa doktor ngayong araw kung madilim na pula ang dumi mo, o mas maitim kaysa karaniwan at hindi ka sigurado kung dahil ito sa iron tablets o pagkain, kahit maayos ang pakiramdam mo. Kailangan ding ipatingin ngayong araw ang pagtatae na may dugo.

Magpa-schedule ng check-up kung pabalik-balik ang pagdurugo, o may pagbabago sa dumi mo, nang 3 linggo, o kung mas pagod ka kaysa dati, pumapayat, o may sakit o bukol sa tiyan.

Hindi gaanong nakakabahala ang maliit na guhit ng dugo nang isang beses lang, pagkatapos ng matigas na pagdumi, pero banggitin ito sa susunod mong check-up.

Hindi nagagamot ng alaga sa bahay ang sanhi, pero mas ligtas ka rito at nakakatulong ito sa doktor:

1. Isulat ito: ang kulay, gaano karami, gaano kadalas, at kung ang dugo ay nasa tissue, sa inidoro o halo sa dumi. Makakatulong ang litrato sa cellphone. Ilista ang iyong mga gamot, herbal na produkto at mga kinain kamakailan.
2. Iwasan ang NSAID na pain reliever gaya ng ibuprofen, mefenamic acid at aspirin maliban kung inireseta ito ng doktor mo. Tanungin ang pharmacist kung ano ang puwede mong inumin para sa sakit.
3. Huwag ihinto nang kusa ang iniresetang blood thinner. Tawagan ang doktor mo ngayong araw.
4. Kung nagtatae nang may dugo, magpatingin sa doktor ngayong araw, at habang naghihintay, humigop nang paunti-unti ng oral rehydration salts (ORS o oresol) o ibang inumin para patuloy kang makaihi. Huwag uminom ng gamot na pampahinto ng pagtatae gaya ng loperamide o tirang antibiotic: nakadepende ang tamang gamutan sa mikrobyo, na nakikita sa stool test.
5. Panatilihing malambot ang dumi sa pagkain ng gulay at prutas at pag-inom ng tubig, dumumi agad kapag naramdaman mo na, at huwag umire nang malakas. Ligtas ito habang naghihintay, at nakakatulong ito kung lumabas na almoranas o maliit na punit ang sanhi.
6. Iwasan muna ang alak hangga't hindi ka pa natitingnan.

"Almoranas lang 'yan." Karaniwan ang almoranas, pero puwede ring dumugo nang ganito ang polyps, ulcer at colorectal cancer. Ayon sa PhilHealth, ang colorectal cancer ang pangatlo sa pinakakaraniwang cancer sa mga Pilipino. Hayaang ang health worker ang magkumpirma ng sanhi.

"Galing sa init ng katawan o sa maanghang." Hindi binabanggit ng mga health source na sinuri namin ang init ng katawan o maanghang na pagkain bilang sanhi ng pagdurugo. Puwedeng palalain ng maanghang ang sakit ng ulcer, pero kailangan pa ring ipatingin ang pagdurugo.

"Hihinto rin 'yan." Puwedeng tumigil ang kaunting pagdurugo. Pero ang mabagal at hindi nakikitang pagdurugo ay puwedeng magdulot ng anemia (kulang sa red blood cells), at kadalasang banayad o walang sintomas ang maagang colorectal cancer.

"Nakakahiya ang rectal exam." Sanay na rito ang mga doktor at nurse, at saglit lang ito. Puwede kang humiling ng lalaki o babaeng health worker, at ng kasamang mananatili sa tabi mo.

Herbal o albularyo. Walang source na sinuri namin na nagpapakitang napapahinto ng mga ito ang pagdurugo mula sa bituka. Huwag hayaang maantala nito ang pagpapatingin, at sabihin sa doktor ang anumang ginagamit mo.

Tatanungin ka ng doktor o nurse kung ano ang itsura ng dugo, kailan ito nagsimula, anong mga gamot ang iniinom mo, kung may iba ka pang sintomas, at kung may kapamilya kang nagka-colorectal cancer o polyps.

Titingnan nila ang iyong blood pressure at pulso, didiinan ang tiyan mo, at kadalasang gagawa ng rectal exam: mabilis na pagsusuri sa anus at rectum gamit ang daliring may guwantes.

Mga test na puwedeng kailanganin mo:

• complete blood count (CBC) para makita kung may anemia
• stool test: fecalysis, test para sa hindi nakikitang dugo (FIT o FOBT), o test para sa mikrobyo
• upper endoscopy: manipis at nababaluktot na tubo na may camera, na ipinapasok sa bibig papunta sa sikmura at duodenum
• colonoscopy: tubong may camera na ipinapasok sa anus para makita ang buong colon. Iinom ka muna ng laxative (pampadumi) para malinis ang bituka, at puwedeng tanggalin ang polyps habang ginagawa ang test.
• minsan, CT scan

Kapag malakas ang pagdurugo, puwede kang bigyan ng ospital ng fluids sa ugat (IV) o salin ng dugo (blood transfusion), at sa ilang kaso, napapahinto ng doktor ang pagdurugo habang ginagawa ang endoscopy.

Kung hindi emergency ang pagdurugo, magsimula sa barangay health station, rural health unit (RHU), city health center o PhilHealth YAKAP clinic: maghanap ng malapit sa iyo. Ayon sa PhilHealth noong Hulyo 2025, libre ang check-up sa YAKAP (puwedeng maningil ang pribadong YAKAP clinic ng hanggang ₱900 sa isang taon). Kasama ang mga lab test sa listahan ng YAKAP na ipinagawa ng doktor mo, at kung kailangan mo, puwede kang i-refer ng doktor para sa libreng colonoscopy sa accredited na pasilidad. Tingnan ang aming gabay sa PhilHealth YAKAP.

Sa emergency room. Sinasagot ng Outpatient Emergency Care Benefit ng PhilHealth (2025) ang gamutan sa emergency room ng mga accredited na ospital kapag ginamot ka at pinauwi sa loob ng 24 oras, at kasama sa listahan nito ang pagdurugong hindi dahil sa pinsala (injury). Puwede pa ring singilin ang mga bagay na wala sa fee schedule nito.

Kung ma-admit ka. Sa listahan ng case rates ng PhilHealth noong 2024, ang pinakabagong nakita namin noong Nobyembre 2026, binabayaran ng PhilHealth ang ospital at doktor, halimbawa, ng ₱24,960 para sa dumudugong ulcer sa sikmura at ₱11,700 para sa amoebic o bacterial dysentery. Kung nasa ward ka, ayon sa no co-payment policy nito, puwedeng wala ka nang babayaran pa. Magtanong sa billing office, at lumapit sa Malasakit Center para sa tulong sa anumang natitirang bayarin.

Screening. Sa 2025 standards ng PhilHealth, may colorectal cancer screening, simula sa taunang stool test para sa hindi nakikitang dugo (FIT), para sa mga adult na edad 45 hanggang 75 at sa mga mas mataas ang risk, gaya ng may magulang, kapatid o anak na nagka-colorectal cancer o ilang uri ng polyps. Kung may nakikita ka nang dugo, huwag nang hintayin ang screening. Tingnan ang aming gabay sa libreng check-up at, para sa ibang sintomas sa tiyan, ang aming gabay sa sakit ng tiyan.

Hindi sigurado kung ano ang gagawin? Magtanong sa aming symptoms assistant o mag-book ng tawag sa nurse.

Mga bata. Ang kaunting dugo sa dumi ng bata ay kadalasang dahil sa pagtitibi, pero kailangang ipatingin sa doktor ang anumang dugo sa dumi ng bata. Ipatingin sa doktor sa araw ding iyon kung nagtatae nang may dugo ang bata. Pumunta agad sa emergency room kung sobrang antukin ang bata, sobrang hina para uminom, o may senyales ng dehydration (tingnan ang pulang kahon). Magtanong muna sa doktor bago bigyan ng anumang gamot ang bata.

Pagbubuntis. Puwedeng paitimin ng iron tablets ang dumi, at mas madalas ang maliliit na punit sa anus habang buntis at pagkatapos manganak. Gayunman, sabihin sa iyong midwife o doktor ang anumang dugo o itim na dumi, at magtanong muna bago uminom ng anumang gamot. Tingnan ang aming gabay sa prenatal check-up.

Matatanda. Mas dumadalas ang pagdurugo sa bituka at colorectal cancer habang tumatanda. Kung umiinom ka ng aspirin o blood thinner, sabihin sa doktor mo ang anumang pagdurugo.