Sakit ng tenga: sanhi, ligtas na alaga sa bahay at kailan magpatingin sa doktor

Puwedeng matalas, mapurol o mahapdi ang sakit ng tenga. Puwede itong may kasamang:

• pakiramdam na barado o puno ang tenga, o mas mahinang pandinig
• lagnat
• pangangati, ugong sa tenga (ringing) o hilo
• tubig o nana na lumalabas sa tenga (luga)

Hindi malubha ang karamihan ng sakit ng tenga. Kadalasang gumagaling ang impeksiyon sa tenga sa loob ng 3 araw, minsan isang linggo.

Sa mga bata, kadalasang impeksiyon sa gitnang tenga ang sanhi (otitis media). Kapag may sipon, naiipon ang tubig at mikrobyo sa likod ng eardrum, ang manipis na lamad sa loob ng tenga. Tatlo sa bawat apat na bata ang nagkakaroon nito bago mag-3 taong gulang.

Iba pang mga sanhi:

• swimmer's ear, impeksiyon sa daluyan ng tenga (ear canal)
• tutuli na bumabara sa tenga
• bagay na pumasok sa tenga, gaya ng insekto o maliit na bead
• butas o punit na eardrum

Sa mga adult, madalas na sa ibang bahagi nagsisimula ang sakit ng tenga: sa ngipin, sa kasukasuan ng panga, sa sinus o sa lalamunan. Kapag masakit din lumunok, kadalasang sa lalamunan ito nagsisimula, gaya ng masakit na lalamunan o tonsillitis. Ang sakit ng tenga na may kasabay na sakit ng ngipin ay puwedeng galing sa impeksiyon sa ngipin (tingnan ang aming gabay sa sakit ng ngipin).

• Idampi ang maligamgam (hindi mainit) na bimpo sa tenga. Mas gusto ng iba ang malamig at basang bimpo.
• Uminom ng paracetamol o ibuprofen para sa sakit o lagnat (tingnan ang Mabisang gamot sa sakit ng tenga).
• Sa mga adult: magpahinga nang nakataas ang ulo sa dalawang unan.
• Lumunok o ngumuya ng chewing gum para gumaan ang pressure sa tenga (huwag bigyan ng chewing gum ang maliliit na bata: puwede silang mabulunan).
• Panatilihing tuyo ang tenga: huwag munang lumangoy, at iwasang mapasukan ng shampoo.
• Punasan ang lumalabas na tubig sa labas ng tenga gamit ang malinis na bulak.

Huwag maglagay ng kahit ano sa loob ng masakit na tenga: walang cotton buds, hairpin, langis, bawang o gawang-bahay na pampatak. Hindi nakatutulong ang decongestant at antihistamine sa impeksiyon sa tenga.

Magpatingin sa doktor kung hindi bumubuti pagkalipas ng 2 hanggang 3 araw. Hindi sigurado kung gaano ito ka-urgent? Tanungin si Joy, ang aming AI symptoms guide.

• Paracetamol o ibuprofen ang nakababawas ng sakit at nakapagpapababa ng lagnat. Sundin ang nasa label o magtanong sa pharmacist. Hindi lahat ng pain reliever ay ligtas para sa lahat, kaya basahin ang leaflet at magtanong muna kung may pangmatagalang sakit ka o umiinom ng ibang gamot. Huwag kailanman magbigay ng aspirin sa sinumang wala pang 16 taong gulang.
• Eardrops na pampawala ng sakit ay puwedeng makatulong, pero kung hindi lang punit ang eardrum. Magtanong muna sa pharmacist, at huwag itong gamitin kung may tubig na lumalabas sa tenga.
• Kadalasang hindi kailangan ang antibiotic. Gumagaling ang karamihan ng impeksiyon sa tenga kahit wala nito, at sa mga bata, hindi nito nababawasan ang sakit sa unang araw. Doktor ang magpapasya, halimbawa para sa baby na wala pang 6 na buwan, batang wala pang 2 taon na may impeksiyon sa magkabilang tenga, may nana mula sa tenga, o batang masamang-masama ang pakiramdam. Huwag bumili ng amoxicillin o gumamit ng natirang antibiotic nang walang payo ng doktor.

Buntis, nagpapasuso o bibili para sa bata? Magtanong muna sa doktor o pharmacist.

Dalawang magkaibang bagay ang tinatawag ng mga tao na sipon sa tenga:

• Barado at parang punong tenga pagkatapos ng sipon. Puwedeng manatili ang tubig sa likod ng eardrum nang ilang linggo (glue ear), kadalasan sa mga bata. Kadalasang kusa itong nawawala sa loob ng 3 buwan, at walang gamot na nakapagpapatuyo nito nang mas mabilis.
• Tubig o nana na lumalabas sa tenga (luga). Puwedeng senyales ito ng impeksiyon sa ear canal o butas na eardrum. Magpatingin sa health worker sa loob ng isang araw.

Sa Philippine version ng IMCI, ang chart ng WHO at UNICEF na gamit ng mga health worker para sa maysakit na batang wala pang 5 taon, itinuturing na chronic ear infection (pangmatagalang impeksiyon sa tenga) ang nana sa tenga na tumatagal nang 14 na araw o higit pa. Puwedeng ituro ng health worker kung paano patuyuin ang tenga gamit ang mitsa (wick) na gawa sa malinis na telang nirolyo, at magreseta ng eardrops. Ayon sa WHO, isa sa mga sanhi ng paghina ng pandinig ang chronic ear infection, at halos 60% ng paghina ng pandinig sa mga bata ay maiiwasan.

Ang swimmer's ear ay impeksiyon sa ear canal na karaniwan pagkatapos lumangoy, o pagkatapos kamutin ang loob ng tenga o gumamit ng cotton buds. Lumalala ang sakit kapag hinila o pinindot ang labas ng tenga. Kadalasang kailangan nito ng eardrops na may reseta, kaya magpatingin sa doktor.

Ang matatanda at ang may diabetes ay puwedeng magkaroon ng malalang uri nito na kumakalat hanggang buto: magpatingin sa doktor sa mismong araw na iyon (tingnan ang aming gabay sa sintomas ng diabetes).

Tubig sa tenga: ikiling ang ulo para lumabas ang tubig, saka patuyuin nang mabuti ang labas ng tenga gamit ang tuwalya. Huwag sundutin ang loob gamit ang cotton buds.

Pinoprotektahan ng tutuli ang tenga at kusa itong lumalabas. Hindi kailangang linisin ang loob ng tenga.

• Itinutulak ng cotton buds ang tutuli papaloob at puwedeng makagasgas sa ear canal o makapunit ng eardrum. Ang labas lang ng tenga ang linisin.
• Olive oil o eardrops na pampalambot ng tutuli ay nakapagpapalambot ng matigas na tutuli. Magtanong sa pharmacist kung paano gamitin, at huwag gumamit ng anumang eardrops kung masakit na masakit ang tenga o may tubig na lumalabas.
• Ear candle at ear vacuum: walang patunay na natatanggal nito ang tutuli o nagagamot ang anumang problema sa tenga.
• Magpatingin sa nurse o doktor kung barado pa rin ang tenga pagkalipas ng mga 5 araw.

Galing sa malasakit ang mga lunas ng pamilya, pero may ilan na puwedeng magpalala ng impeksiyon.

• Maligamgam na bimpo sa labas ng tenga: ligtas.
• Langis sa tenga (langis ng niyog, olive oil o baby oil): napapalambot ng olive oil at baby oil ang matigas na tutuli, pero walang langis na gamot sa impeksiyon. Huwag lagyan ng langis ang tengang masakit o may tumutulong tubig.
• Bawang, katas ng dahon ng oregano o iba pang herbal na pampatak: wala sa mga health service na pinagbatayan ng gabay na ito ang naglilista sa mga ito bilang gamot, at lahat sila ay nagpapayong huwag maglagay ng kahit ano sa loob ng masakit na tenga. Puwedeng makasama ang anumang likido sa tengang posibleng punit ang eardrum.
• Gatas ng ina sa tenga: binabawasan ng pagpapasuso ang tsansa ng baby na magka-impeksiyon sa tenga, pero galing ang proteksiyong iyon sa pagdede mismo. Gaya ng ibang likido, huwag ilagay ang gatas sa masakit na tenga.
• Panlinis ng tenga (ear pick) sa barberya o sa bahay ay puwedeng makagasgas sa ear canal o makapunit ng eardrum.
• "Sipon lang 'yan, lilipas din": madalas na totoo kung sakit lang ang nararamdaman, pero hindi kung may pamamaga sa likod ng tenga, nanghihinang mukha, o nana na may kasamang lagnat.

Huwag sundutin ang loob gamit ang daliri, cotton buds, sipit o aspili.

• Bagay: ikiling ang ulo para nakaharap pababa ang tenga, at dahan-dahang alugin. Huwag hampasin ang ulo.
• Buhay na insekto, gaya ng langgam o ipis: iharap pataas ang tenga at maghintay. Kung hindi pa rin lumalabas, puwedeng mapalutang ito palabas ng kaunting mineral oil, olive oil o baby oil sa tenga ng adult. Sa insekto lang gumamit ng langis, at huwag kailanman kung may dugo o tubig na lumalabas sa tenga.

Kung bata ang may problema, o kung hindi ito lumalabas, pumunta sa health center. Ipa-check ang tenga kahit lumabas na ang insekto, dahil puwedeng makairita ang maliliit na parteng naiwan.

Ang maliit na batang masakit ang tenga ay puwedeng kumuskos o humila sa tenga, mas iyakin o hirap matulog, may lagnat, ayaw kumain, hindi pumapansin sa tunog, o nawawalan ng balanse.

Magtanong sa doktor o sa inyong health center tungkol sa sakit ng tenga ng sinumang bata, at pumunta sa mismong araw na iyon kung batang wala pang 2 taon, baby na wala pang 6 na buwan na may lagnat, o may tubig na lumalabas sa tenga. Magtanong muna bago bigyan ng anumang gamot ang bata. Tingnan ang aming gabay sa lagnat ng baby at bata.

Kung pabalik-balik ang impeksiyon, o malakas magsalita ang anak mo o nilalakasan niya ang TV, magpa-hearing test: ang tubig sa tenga na matagal nang naroon ay puwedeng makapagpabagal sa pagsasalita at pag-aaral.

Bihira ang mga ito, pero kailangan ng emergency room:

• Mastoiditis, impeksiyon sa buto sa likod ng tenga: sakit, pamumula o masakit na pamamaga sa likod ng tenga na puwedeng magtulak dito palabas, kadalasang may lagnat at lumalabas na nana. Ayon sa Philippine IMCI chart, dapat ipadala ng health worker ang batang may ganito agad sa ospital.
• Panghihina ng mukha, gaya ng nakalaylay na bibig sa isang gilid, kapag umabot ang impeksiyon sa ugat (nerve) ng mukha.
• Meningitis, impeksiyon sa balot ng utak: matinding sakit ng ulo, naninigas na leeg, lagnat, pagsusuka, pagkalito o kakaibang antok.

Kadalasang gumagaling ang butas na eardrum sa loob ng 2 buwan; magpatingin sa doktor kung mahina pa rin ang pandinig. Para sa tulong sa bayarin sa pampublikong ospital, tingnan ang aming gabay sa Malasakit Center.

Sisilipin ng health worker ang loob ng tenga gamit ang maliit na ilaw. Kadalasang hindi ito masakit, pero puwedeng mahapdi kung namamaga ang ear canal.

• Barangay health station, RHU o city health center: dito magsimula. Maghanap ng malapit sa iyo.
• PhilHealth YAKAP: magparehistro sa isang YAKAP clinic at libre ang mga check-up mo roon, pati ang mga covered na lab test na ipinagawa ng YAKAP doctor mo. Libre ang mga gamot sa listahan ng GAMOT na inireseta ng doktor na iyon, hanggang ₱20,000 kada tao bawat taon (PhilHealth, Hulyo 2025). Ayon sa isang advisory noong Oktubre 2025, puwedeng humingi ang pribadong YAKAP clinic ng co-payment na hindi hihigit sa ₱900 para sa buong taon. Tingnan ang aming gabay sa PhilHealth YAKAP.
• Doktor sa tenga, ilong at lalamunan (ENT): sila ang tumitingin sa impeksiyong pabalik-balik, matagal nang lumalabas na nana o tubig, o paghina ng pandinig. May bayad sa pribadong clinic, kaya itanong muna ang presyo.

May tanong? Mag-book ng tawag sa nurse, o basahin ang mga gabay sa impeksiyon at lagnat.

• Kumpletuhin ang bakuna ng anak mo, kasama ang pneumococcal vaccine (PCV). Pinoprotektahan nito laban sa mikrobyong sanhi ng maraming impeksiyon sa tenga (tingnan ang aming gabay sa iskedyul ng bakuna).
• Ilayo ang mga bata sa usok ng sigarilyo, isang malaking sanhi ng impeksiyon sa tenga.
• Magpasuso kung kaya, at huwag padedehin sa bote ang baby nang nakahiga nang patag.
• Maghugas ng kamay para makaiwas sa sipon (tingnan ang aming gabay sa sipon).
• Panatilihing tuyo ang tenga at huwag itong lagyan ng kahit ano; gumamit ng earplugs o swimming cap kapag lumalangoy, at iwasan ang maruming tubig.
• Kapag sasakay ng eroplano, lumunok, ngumuya ng chewing gum o humikab habang paalis at palapag ang eroplano.